АЛИШЕР НАВОИЙ АСАРЛАРИ ТИЛИДАГИ ТАОМ НОМЛАРИ
Abstract
Алишер Навоий яратган улкан бадиий мерос миллий тилимиз лексикасининг асоси сифатида ҳам қимматлидир. Ушбу мақолада Навоий асарларида қўлланган таом номлари лингвистик, хусусан, тарихий-этимологик, генеалогик, лексик-семантик жиҳатдан тадқиқ қилинган. Унда ўзбек тили тарихи бўйича муҳим натижалар қайд қилинган. Навоий асарларидаги таом номларининг туркий қатламга тегишлилари аниқланган. Ўз қатламга оид лексиканинг ички имкониятлар ёрдамида ривожланиш омиллари, шунингдек, таом номларининг ясалиш йўлларлари кўрсатилган. Ўзбек тили луғат таркибининг бойишида ташқи манба ҳисобланган, ўзбек тилига форс, араб ва бошқа тиллардан ўзлашган озиқ-овқат номлари тўғрисида баҳс юритилган. Мақолада таом номлари мавзувий гуруҳларга ажратиб тадқиқ этилган. Шунингдек, ўрни билан туркий тиллар таом номларининг тарихий ва ҳозирги замондаги ҳолатлари қиёсланган. Великое наследие, созданное Алишером Навои, является основой нашего национального языка. В данной статье анализируются названия блюд с лингвистической, а именно историко-этимологической, генеалогической, лексико-семантической точек зрения, излагаются важные результаты по истории языка. Определены названия блюд тюркского происхождения, использованные в произведениях Навои. Показаны способы образования названия блюд, а также факторы развития лексики за счет внутренних возможностей языка. Обсуждаются названия блюд, которые усвоены из других языков, таких как фарси, арабский и т.д. В статье названия блюд классифицируются в тематические группы. Названия блюд тюркских языков сопоставляются с историческими и современными эквивалентами. The spiritual heritage that written by Alisher Navoi is valuable as base of Uzbek national language for many centyries. In this article, the food names in the Alisher Navoi’s work are analyzed through the linguistics, especially dish names are learned through historical-etymological, genealogical, lexical-semantic aspects and, also is noted the important informations related to Uzbek language history. The food names in the Alisher Navoi’s work are determined to the Turkic language. The factors for the development of self-referenced vocabulary, as well as, the inflection methods of dish names are defined. It is also discussed the loan words which are come to the Turkic language from the Persian, Arabic and other languages and they are the external sources of to the Uzbek languages. The dish names are analyzed thematic groups in this article. As well as, the historical and modern positions of food names are compared.
Not yet translated