ZAMON QO'SHIMCHALARI USLUBIYATI

Annotatsiya: Ish-harakat ma’lum bir grammatik shaxs tomonidan bajariladi <br> (yoki bajarilmaydi). Grammatik shaxs so`zlovchi (I shaxs), tinglovchi (II shaxs), <br> o`zga (III shax syoki predmet) bo`lishi mumkin. Grammatik shaxs grammatik son (birlik yoki ko`plik) bilan birgalikda <br> ifodalanadi. Fe’llardagi bunday grammatik shaxs va son ma’nosi ma’lum bir <br> grammatik ko`rsatkichlar orqali ifodalanadi. Masalan: o`qidim, o`qisam, <br> o`qisang, o`qiyapman, o`qibman, o`qiy fe’llari tarkibidagi –m, -man, -y <br> qo`shimchalari ish-harakatning I shaxs so`zlovchi, ya’ni yakka shaxs tomonidan <br> bajarilganini ko`rsatsa; o`qidik, o`qisak, o`qiyapmiz, o`qibmiz, o`qiylik fe’llari <br> tarkibidagi –k, -miz, -ylik affikslari ish-harakatning I shaxs, lekin ko`p <br> so`zlovchilar (shaxslar) tomonidan bajarilganini ifodalaydi. <br> Demak, ish-harakatning bajaruvchisi uch shaxs va 2 son tushunchalarini aks <br> ettiruvchi affikslarni o`z ichiga oladi. SHuning uchun ham bunday affikslar <br> shaxs-son affikslar deb yuritiladi. Fe’llarning shaxs-son affikslari bilan o`zgarishi <br> esa tuslanish deyiladi. SHaxs-son affikslari tilshunoslikda tuslovchi affikslar deb <br> ham yuritiladi. O`zbek tilida tuslovchi affikslar fe’l shakllariga turlicha <br> ko`rinishda qo`shiladi. SHu jihatdan tuslovchi affikslar uch guruhga bo`linadi.

Not yet translated