PSIXOLOGIK AXBOROTLARNI INTELEKTUAL TASNIFLASHDAGI YONDASHUVLAR VA MEXANIZMLARINING QIYOSIY TAHLILI
Abstract
Psixologik axborotlarni intellektual tasniflash model, usul va dasturiy ta‘minotini ishlab chiqish masalalari juda koʻp ijtimoiy jarayonlarning asosini tashkil etadi. Bu jarayonlar koʻrsatkichlarini baholash, ularni optimallashtirish, boshqarish va tahlil qilish ishlarini matematik, xususan psixologik-matematik modellar asosida amalga oshirishni talab etadi. Bunda asosiy talablardan biri modellarning adekvatligi, ya‘ni real jarayonlarni toʻgʻri va yetarli darajada toʻkis tavsiflashidir. Xulq-atvorni eksperimental tahlil qilishda matematik modellardan foydalanish yillar davomida ortib bormoqda va ular bir qator afzalliklarni taqdim etadi. Matematik modellar tadqiqotchilardan aniq va bir ma‘noli model boʻlishini talab qiladi. Ba‘zida turli xil matematik modellar katta hajmdagi ma‘lumotlar uchun bir xil darajada aniq bashorat qilishlari mumkin. Bunday hollarda, raqobatdosh modellar turli xil bashorat qiladigan vaziyatlarni topish va oʻrganish muhimdir, chunki agar ikkita model haqiqatda matematik jihatdan ekvivalent boʻlmasa, ular kuzatilgan xattiharakatlarning asosida yotadigan psixologik jarayonlar haqidagi turli taxminlarga asoslanadi. Shuningdek ushbu maqolada deterministic, stoxostik modellardan eng saralari tanlab olinib psixologik axborotni qayta ishlash uchun asosiy model sifatida xizmat qilishi tahlil qilindi. Asosiy xulq-atvor tadqiqotlarida ishlab chiqilgan matematik modellar amaliy sharoitlarda xatti-harakatni bashorat qilish va nazorat qilish uchun ishlatilgan va ular psixologiyaning boshqa sohalaridagi tadqiqotlarni boshqargan. Ishlab chiqilgan matematik model turli xil va bir-biriga bogʻliq boʻlmagan psixologik va xatti-harakatlar hodisalarini tushunish uchun umumiy asosni taqdim etishi tahlil qilingan.