NAQQOSHLIK

Termiz davlat pedagogika instituti 60111200 - «Tasviriy san’at va <br> muhandislik grafikasi» ta’lim yo‘nalishi bakalavr talabalari uchun <br> mo‘ljallangan o‘quv qo‘llanma . 4 <br> <br> KIRISH <br> <br> Qadimda odamlar yashayotgan maskanlariga, devor-u toshlarga <br> ov jarayonlari, jang-u jadallar, bazmlar, tantanali marosimlarni aks <br> ettirganlar. Jumladan, Afrosiyob, Varaxsha, Bolaliktepa va boshqa <br> obidalar qoldiqlari shundan dalolat beradi. Keyinchalik, ayrim <br> sabablarga ko‘ra tirik mavjudotni aks ettirish taqiqlab qo‘yildi. <br> Shuning uchun tasviriy san’at o‘rnini o‘simliksimon, geometrik <br> naqshli bezaklar egalladi. <br> Rang-barang, o‘simliksimon, geometrik naqshlar, ularning <br> o‘zaro joylashishida chuqur mazmun singdirilgan. Tasvirlangan <br> naqshlarda ramziylik ustivordir. Ota-bobolarimiz qadimiy obidalarni <br> nafis naqshlar bilan bezar ekanlar, zavq olish bilan bir qatorda ular <br> orqali o‘z orzu-umidlarini, muhabbatlarini, tilaklarini kuylaganlar. <br> Naqqosh ota-bobolarimiz inson ruhiyatini juda chuqur va har <br> taraflama o‘rganib, uylarni ajoyib naqshnigorlar bilan boyitganlar. <br> Naqshlangan uyda kishilar xotirjam, ruhiy osoyishtalik og‘ushida <br> bo‘lishi, uzoq umr ko‘rishini donishmand bobolar asrlar davomida <br> hayotiy tajribalar asosida ilg‘aganlar. <br> Keksa ustalarimizning aytishlaricha, qadimda naqqoshlik san’ati <br> shunchalik rivojlangan ekanki, ular chizgan yoki bo‘yagan naqshlari <br> orqali bir-birlari bilan unsiz ovozda gaplasha olar ekanlar. Naqqoshlik <br> san’ati tilini bilish uchun naqshning har bir unsuri va ranglarining <br> ramziy alifbosini bilmoq kerak bo‘lgan. <br> Alisher Navoiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Al-<br> Xorazmiy, Nizomiy Ganjaviy, Amir Xusrav Dehlaviy, Kamoliddin <br> Behzod, Maoniy, Firdavsiy, Umar Xayyom, Bobur kabi jahonga <br> mashhur olim, shoir va naqqoshlar binolarimizni kishilar xayolini <br> o‘ziga tortuvchi, tabiatning go‘zal manzaralariga monand naqshlar <br> bilan bezashga chaqirganlar. Kishilarni go‘zallik bilan yaqin do‘st, <br> birodar bo‘lishga undaganlar. Arab imlosi, g‘azal, bitiklar, naqshlar, <br> me’moriy obidalar, tasviriy san’atning islimiy-tilsimiy turlari eshitish <br> va ko‘rish a’zolarimiz orqali ruhimizga hissiy quvonch olib keladi. <br> Islom madaniyati ijod dasturida fikr va narsalarning shakl yaxlitligi <br> ramziy-tilsimiy mazmun qobig‘iga o‘ralgan. Naqsh, chodirga o‘ralgan <br> ayolga o‘xshaydi. Naqsh-haqqoniyatni qo‘l bilan ushlab ko‘rish emas, <br> go‘zallikning mohiyatini anglash, shu go‘zallikni dilda tasdiqlash,

Not yet translated