O'ZBEKISTONDA AMALDAGI PENSIYA HISOBLASH MEXANIZMINING HOLATI VA UNING SAMARADORLIGI TAHLILI
Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasidagi amaldagi pensiya hisoblash mexanizmi, uning yetarliligi, barqarorligi va qamrovi jihatidan tahlil qilinadi. Pensiya jamg‘armasi, Davlat statistika qo‘mitasi va xalqaro manbalardan olingan rasmiy ma’lumotlar asosida tizimdagi asosiy muammolar aniqlangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, pensiya tizimi aholining atigi 38 foizini qamrab olgan, o‘rtacha o‘rnini bosish darajasi esa 55 foizni tashkil etadi. Norasmiy bandlik darajasi 60 foiz atrofida bo‘lib, bu tizimning moliyaviy barqarorligiga jiddiy tahdid solmoqda. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, amaldagi formula matematik jihatdan asosli bo‘lsa-da, iqtisodiy va institutsional cheklovlar sababli pensiyalar fuqarolarning hayot darajasini yetarli darajada ta’minlay olmayapti.