ARXEOLOGIYA YODGORLIKLARINI OQAR SUV MANBALARI BOYICHA VOHA BO‘LIB JOYLASHISHI VA ULARNING KLASSIFIKASIYASI (FARG‘ONA VODIYSI, V-VIIIASRLAR)
Abstract
Farg‘ona vodiysi V-VIII asrlar arxeologik yodgorliklarini oqar suv manbalari bo ‘yicha joylashuvi yaxshio‘rganilmagan. Keyingi yillarda ushbu satrlar muallifi tomonidan o‘rta asrlarlarga oid yodgorliklarini ro‘yxatgaolush va tizimlashtirish ishlari olib borildi. Haritalashtirish jarayonida ilk o‘rta asrlarga oid 259 ta yodgorlikqayd qilininb, shundan 217 tasi arxeologik yodgorlik, 22 tasi ko'hna turk yozuvi topilma joylari, 20 ga yaqinostadon lar va 2 ta tangalar hazinasi tashkil qiladi. Arxeologik yodgorliklar mikrovohalarga, ular o‘z navbatidairrigatsiya rayonlariga ajratilgan. Natijada rayonlashtirishni quyidagi ierarxik tizimi shakllandi: suv manbasi»mikrovoha » irrigasion rayon. Har bir voga va irrigatsiya rayonida irrigatsiya tumanlarini ma‘muriy, madaniyyoki hunarmandchilik markazlari bo‘lishi mumkin boigan markaziy yodgorlik shartli ravishda ajrartilibaniqlandi. Bunday irrigatsiya tumanlarini Farg‘ona vodiysida 14 tasi qayd etilib, ajratilgan ilk o‘rta asrlargaoid irrigation rayonlari qadimgi davrlarga oid irrigatsiya tizimiga to‘gri keladi. Yodgorliklar daryo va soylarbazasida joylashgan bo'lib, bu holat yodgorliklami va Eylaton madaniyati yodgorliklari joylashuviga o‘xshashhisoblanadi.