РЕВМАТОИД АРТРИТ ФОНИДА СЎЛАК БЕЗЛАРИ ФАОЛИЯТИДАГИ МОРФОФУНКЦИОНАЛ ЎЗГАРИШЛАР
Abstract
Резюме. Ревматоид артрит (РА) сурункали аутоиммун касаллик бўлиб, фақат суяк ва бўғимларни эмас, балки ички органлар ва экзокрин безлар, жумладан сўлак безларини ҳам зарарлаши мумкин. Сўлак безларининг функционал ва структуравий ҳолатидаги ўзгаришлар RA беморларида оғиз бўшлиғи саломатлигига, овқат ҳазм қилиш жараёнларига ва беморларнинг умумий фаровонлигига сезиларли таъсир кўрсатади. Ушбу мақолада RA фонида сўлак безларининг морфофункционал ўзгаришлари кенг қамровли тарзда ўрганилди, жумладан, безларнинг ҳажми, тузилиши, сўлак секрецияси миқдори ва таркиби, шунингдек гистологик ва ультратовуш текширувлари асосида баҳоланди. Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, RA беморларида сўлак безларининг атрофияси, гландуляр тузилмаларнинг бузилиши, секретор фаолиятнинг пасайиши ва хроник яллиғланиш жараёнлари кенг тарқалган. Бу морфофункционал ўзгаришлар беморларнинг оғиз бўшлиғи инфекцияларига мойиллигини оширади, шунингдек, оғиз бўшлиғи қуриши (ксеростомия) ва оғиз шиллиқ пардасининг трофик бузилишларига олиб келади. Бундай ўзгаришларни аниқлаш учун ультратовуш диагностикаси, функционал синовлар ва гистологик таҳлиллар қўлланилди, бу эса беморларнинг саломатлигини мониторинг қилиш ва даволаш стратегияларини шакллантиришда муҳим аҳамият касб қилади. Калит сўзлар: ревматоид артрит, сўлак безлари, ксеростомия, сўлак секрецияси, структуравий ўзгаришлар, функционал ҳолат, ультратовуш текшируви, оғиз бўшлиғи саломатлиги, аутоиммун касалликлар, клиник баҳолаш.