UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA DASTURLASH MASHG‘ULOTLARINI REJALASHTIRISH VA TASHKIL ETISHNING METODIK TAHLILI
Abstract
Mazkur maqola umumta’lim maktablarida dasturlashni o‘qitish masalasiga oid mavjud ilmiy tadqiqotlarni kompleks va tizimli ravishda tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqotda sifatli kontent tahlili metodologiyasi asosida dasturlash mashg‘ulotlarini rejalashtirish, loyihalash va samarali tashkil etishning pedagogik yondashuvlari aniqlashtiriladi hamda tizimlashtiriladi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, so‘nggi yillarda umumta’lim darajasida dasturlash ta’limiga bag‘ishlangan ilmiy ishlar soni sezilarli darajada oshgan bo‘lib, ularning asosiy qismi empirik tadqiqot dizayniga asoslangan. Mavjud izlanishlarning katta qismi 6-sinf o‘quvchilari bilan olib borilgan bo‘lib, ma’lumot to‘plash jarayonida asosan anketalar, so‘rovnomalar va standartlashtirilgan testlardan foydalanilgan. Dasturlash vositalari tahlili Scratch platformasining eng keng tarqalgan o‘quv muhiti ekanligini ko‘rsatadi, bu esa vizual va blokli dasturlash yondashuvlarining maktab yoshidagi o‘quvchilar uchun metodik jihatdan maqbulligini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, dasturlash darslarining kontekstual va fanlararo integratsion jihatlarini o‘rganuvchi tadqiqotlar nisbatan cheklanganligi aniqlandi. Ayrim ilmiy ishlarda dasturlash matematika, tabiiy fanlar, tillar, yozma nutq va ijtimoiy fanlarni o‘qitishda vositaviy metod sifatida qo‘llanilgan bo‘lsa-da, bu yo‘nalish hali yetarlicha tizimlashtirilmagan. Umuman olganda, mazkur tadqiqot dasturlash ta’limining zamonaviy holatini konseptual jihatdan umumlashtirib, metodik yondashuvlarni integratsiyalash hamda kelgusida kompleks va uzoq muddatli empirik tadqiqotlar o‘tkazish zaruratini asoslaydi.