ЛАБ ВА ТАНГЛАЙ ЁРИҒИ БЎЛГАН БЕМОРЛАРДА LE FOR I ОСТЕОТОМИЯСИ ОРҚАЛИ ЮҚОРИ ЖАҒНИ ОЛДИНГА СИЛЖИТИШНИНГ ВЕЛОФАРИНГЕАЛ ФУНКЦИЯГА ТАЪСИРИ
Abstract
Резюме. Туғма лаб ва танглай ёриғи бўлган беморларни ортогнатик жарроҳлик — Le For I типидаги остеотомия — комплекс реабилитация қилишнинг энг муҳим босқичларидан бири ҳисобланади. Ушбу усулнинг скелет деформацияларини коррекция қилишдаги исботланган клиник самарадорлигига қарамай, юқори жағни жарроҳлик йўли билан олдинга силжитиш миқдорининг велофарингеал функция ва беморларнинг нутқ кўрсаткичларига таъсири илмий баҳслар мавзуси бўлиб қолмоқда. Шу муносабат билан, функционал бузилишларни ортогнатик жарроҳлик усулидан фойдаланиб бартараф қилиш билан боғлиқлигини баҳолаш алоҳида диагностик ва прогностик аҳамият касб этади. Тадқиқот мақсади: Le For I типидаги остеотомиясида юқори жағнинг горизонтал ва вертикал силжиш миқдорининг синдромсиз туғма лаб ва танглай ёриқлиги бўлган беморларда велофарингеал функция ҳолатига таъсирини баҳолаш. Материаллар ва методлар: Туғма лаб ва танглай ёриқлиги шакллари бўлган 23 нафар бемор иштирокида ретроспектив тадқиқот ўтказилди. Барча беморларда Le For I типидаги остеотомия бажарилган. Юқори жағ силжиш миқдорини миқдорий таҳлил қилиш операциядан олдинги ва кейинги даврларда олинган ён телерентгенограммаларнинг рақамли цефалометрияси маълумотлари асосида амалга оширилди. Нутқ функциясини баҳолаш перспектив таҳлил ва инструментал диагностика усуллари ёрдамида ўтказилди. Маълумотларни статистик қайта ишлаш Student t-критерийси ва Mann–Whitney U-критерийси ёрдамида бажарилди. Натижалар: Остеотомия амалиётидан кейин юқори жағнинг силжишлари ўртача миқдори сагиттал текисликда — горизонтал силжиш — 4,0 мм ва фронтал текисликда — вертикал силжиш — 3,9 мм ни ташкил этди. Статистик таҳлил юқори жағ силжиш миқдори ва велофарингеал функциядаги ўзгаришлар ўртасида ишончли ўзаро боғлиқлик йўқлигини кўрсатди (p > 0,05). Бундан ташқари, фақат юқори жағ остеотомияси ва бимаксилляр операцияни ўтказган беморлар гуруҳлари ўртасида велофарингеал функция кўрсаткичларида статистик жиҳатдан аҳамиятли фарқлар аниқланмади. Хулосалар: Le For I типидаги остеотомиясида юқори жағнинг жарроҳлик йўли билан силжитилиш миқдори туғма лаб ва танглай ёриқлиги бўлган беморларда велофарингеал функция ўзгаришини ҳал қилувчи омил ҳисобланмайди. Шунга қарамай, операциядан кейинги велофарингеал етишмовчилик ривожланиш хавфи сақланиб қолади, бу эса даволашни режалаштиришда логопед иштирокини таъминлашни ва танглай-ҳалқум ҳалқасини кейинчалик фониатрик ёки жарроҳлик йўли билан коррекция қилишга тайёр бўлишни тақозо этади. Калит сўзлар: туғма лаб ва танглай ёриғи, Le For I типидаги остеотомияси, велофарингеал етишмовчилик, ортогнатик жарроҳлик, юқори жағ гипоплазияси, цефалометрия, нутқ функцияси.