JEYMS S. KOULMANNING RATSIONAL TANLOV NAZARIYASI:MIKRO MAKRO SINTEZNING IMKONIYATLARI VA CHEKLOVLARI
Abstract
Mazkur maqolada Jeyms S. Koulman tomonidan ishlab chiqilgan ratsional tanlov nazariyasining shakllanish bosqichlari, metodologik asoslari va kontseptual apparati tizimli tahlil etiladi. Asosiy e'tibor Koulmanning 1990-yilda nashr etilgan "Ijtimoiy nazariya asoslari" asarida bayon qilingan nazariy loyihaga qaratilgan bo'lib, unda metodologik individualizm tamoyilining ijtimoiy normalar, ijtimoiy kapital va korporativ aktorlarning paydo bo'lishini tushuntirishdagi qo'llanilishi yoritiladi. Shuningdek, maqolada ishonch fenomenining ratsional tanlov doirasidagi modeli, jamoaviy harakat dilemmalarini hal qilishda ijtimoiy kapitalning o'rni hamda mikro darajadagi maqsadli harakatlardan makro darajadagi tuzilmaviy natijalarga o'tish mexanizmi batafsil ko'rib chiqiladi. Koulman modeliga nisbatan ilgari surilgan tanqidiy yondashuvlar – jumladan, madaniy va hissiy omillarni hisobga olmaslik, tavtologiya xavfi hamda metodologik reduksionizm muammolari – tanqidiy tahlil qilinadi. Yakunda nazariyaning zamonaviy analitik sotsiologiya, tarmoq tadqiqotlari va institutsional tahlil sohalaridagi dolzarbligi hamda ta'siri baholanadi.