OLIY TA'LIMDA TALABALARINING O'QUV FAOLIYATINI METAKOGNITIV YONDASHUV ASOSIDA TASHKIL ETISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada zamonaviy oliy ta’lim tizimida bo‘lajak pedagog kadrlar tayyorlash sifatini oshirishda metakognitiv yondashuv va adaptiv o‘qitish texnologiyalarini qo‘llashning dolzarb nazariy hamda amaliy masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida talabalarning metakognitiv regulyatsiyasi (rejalashtirish, monitoring va refleksiya) hamda ularning o‘quv jarayonidagi emotsional ishtiroki o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik “Bolalarni sahnalashtirish va ijodiy faoliyatga o‘rgatish” fani misolida tizimli ravishda o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, metakognitiv strategiyalarning amaliyotda tizimli qo‘llanilishi talabalarning o‘z-o‘zini tahlil qilish (refleksiya) malakalarini 45 foizdan 78 foizgacha, ijodiy mahsuldorlik ko‘rsatkichlarini esa 50 foizdan 85 foizgacha samarali oshishiga xizmat qildi. Maqola yakunida talabaning shaxsiy o‘quv jarayonini mustaqil boshqarish imkoniyatlarini kengaytiruvchi, raqamli autentifikatsiya mexanizmlariga qiyoslangan yangi “Metakognitiv identifikatsiya va nazorat” modeli taklif etilgan bo‘lib, u oliy ta’limda adaptiv muhitni yaratishda muhim metodik ahamiyat kasb etadi. Abstract. This article analyzes the current theoretical and practical issues of improving the quality of training future pedagogical personnel in the modern higher education system through the application of a metacognitive approach and adaptive learning technologies. Within the framework of the research, the systemic relationship between students’ metacognitive regulation (planning, monitoring, and reflection) and their emotional engagement in the educational process was studied using the example of the subject “Teaching Children Dramatization and Creative Activities”. The research results demonstrated that the systematic application of metacognitive strategies in practice contributed to an effective increase in students' self-analysis (reflection) skills from 45% to 78%, and creative productivity indicators from 50% to 85%. The study concludes by proposing a new “Metacognitive Identification and Control” model, compared to digital authentication mechanisms, which expands the possibilities for students to independently manage their personal learning process and holds significant methodical importance in creating an adaptive environment in higher education. Аннотация. В данной статье анализируются актуальные теоретические и практические вопросы повышения качества подготовки будущих педагогических кадров в современной системе высшего образования на основе применения метакогнитивного подхода и технологий адаптивного обучения. В рамках исследования системно изучена взаимосвязь между метакогнитивной регуляцией студентов (планирование, мониторинг и рефлексия) и их эмоциональной вовлеченностью в учебный процесс на примере дисциплины «Обучение детей театрализованной и творческой деятельности». Результаты исследования показали, что систематическое применение метакогнитивных стратегий на практике способствовало эффективному росту навыков самоанализа (рефлексии) студентов с 45% до 78%, а показателей творческой продуктивности - с 50% до 85%. В завершение исследования предложена новая модель «Метакогнитивной идентификации и контроля», сопоставимая с цифровыми механизмами аутентификации, которая расширяет возможности студентов по самостоятельному управлению личным учебным процессом и имеет важное методическое значение для создания адаптивной среды в высшем образовании.
Not yet translated