ORGANIZMLARDA ELEKTR TOKI: BIOFIZIK ASOSLAR, ION MEXANIZMLAR VA KLINIK INTEGRATSIYA
Abstract
Organizmlarda elektr toki bioelektrik hodisalar orqali hujayra faoliyatini, nerv impulslarini uzatishni va mushak qisqarishini boshqaruvchi asosiy mexanizmlardan biridir. Ushbu tadqiqotning maqsadi hujayra membranasidagi ion gradientlari, elektrokimyoviy potensiallar va ion kanallari faoliyati asosida bioelektrik jarayonlarning shakllanishini chuqur tahlil qilishdan iborat. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, membrana potensiali Na⁺, K⁺, Ca²⁺ va Cl⁻ ionlarining konsentratsiya gradientlari va selektiv o‘tkazuvchanlik xususiyatlariga bog‘liq holda yuzaga keladi. Harakat potensiali depolyarizatsiya va repolyarizatsiya bosqichlari orqali shakllanib, nerv tolalari bo‘ylab saltator yoki uzluksiz tarzda tarqaladi. Ushbu jarayonlarning buzilishi yurak aritmiyalari, epilepsiya, neyromushak kasalliklari va metabolik buzilishlar patogenezida muhim rol o‘ynaydi. Bioelektrik hodisalar organizmning integrativ funksiyalarini ta’minlovchi universal mexanizm sifatida namoyon bo‘ladi.