O'ZBEKISTONDAGI KICHIK VA O'RTA KORXONALARDA MEHNAT XAVFSIZLIGI MADANIYATINI KOMPLEKS BAHOLASH: OSCI-UZ KO'P O'LCHOVLI INDEKS TIZIMINING ISHLAB CHIQILISHI VA PSIXOMETRIK ASOSLARI
Abstract
Maqolada O'zbekistondagi kichik va o'rta korxonalar (KOK) uchun ishlab chiqilgan OSCI-UZ (Occupational Safety Culture Index - Uzbekistan) diagnostik indeksining to'liq metodologik tuzilmasi, psixometrik xususiyatlari va empirik validatsiya natijalari taqdim etilgan. Tadqiqotda 7 ta o'lchovdan iborat 42 indikatorli ierarxik tuzilma Fuzzy AHP metodi yordamida og'irlik koeffitsiyentlari bilan ta'minlandi, konformatör omil tahlili (KOT/CFA) esa ko'p o'lchovli konstruktning faktorial tuzilmasini tasdiqladi (RMSEA = 0,062; CFI = 0,94). Ichki izchillik Cronbach a = 0,91 va McDonald's o = 0,90 qiymatlari bilan yuqori ekanligi isbotlandi; test-retest korrelyatsiyasi r = 0,84 (p < 0,001). Item Response Theory (IRT) tahlili ko'rsatdiki, 42 indikatordan 38 tasi yuqori diskriminatsiya qiymatiga ega (a > 1,0). 10 ta pilot korxonada o'tkazilgan empirik tekshiruv OSCI-UZ qiymatlarining jarohatlanish darajasi bilan kuchli teskari korrelyatsiyasini (r = -0,78; p < 0,01) tasdiqladi. Olingan natijalar OSCI-UZ indeksining O'zbekiston KOKlarida mehnat xavfsizligi madaniyatini o'lchashda ishonchli, barqaror va amalda qo'llash mumkin bo'lgan vosita ekanligini ko'rsatmoqda.