ANTIBIOTIK REZISTENTLIK: ZAMONAVIY TIBBIYOTNING GLOBAL MUAMMOSI
Abstract
XX asrda antibiotiklarning kashf etilishi tibbiyot sohasida inqilobiy yutuq bo‘ldi. Penitsillinning Aleksandr Fleming tomonidan topilishi insoniyat uchun katta ahamiyatga ega bo‘lib, og‘ir bakterial kasalliklarni davolash imkonini berdi. So‘nggi bir asr davomida antibiotiklarning yangi turlari ishlab chiqildi va keng qo‘llanildi. Biroq antibiotiklarning haddan tashqari va nazoratsiz ishlatilishi mikroorganizmlarda dorilarga nisbatan rezistentlikning tez rivojlanishiga olib keldi. Mikroorganizmlar irsiy gen mutatsiyasi yoki o‘z genetik axborotini qayta kodlash orqali yangi adaptatsiya mexanizmlarini hosil qiladi. Antibiotiklar hujayra devori sintezi, oqsil biosintezi, nuklein kislotalar sintezi, metabolik fermentlar faoliyati va membrana strukturasiga ta’sir qiladi. Shu bilan birga, so‘zak (gonoreya) kabi kasalliklar dorilarga chidamlilikning yuqori darajada rivojlanishi tufayli davolashda katta muammo tug‘dirmoqda. Bu holat antibiotiklarning samaradorligini pasaytiradi va yangi xavfli infeksiyalar paydo bo‘lish xavfini oshiradi.