ЎЗБЕК ТИЛИНИ ИККИНЧИ ТИЛ СИФAТИДA ЎҚИТИШДA ТИНГЛAБ ТУШУНИШ КЎНИКМAСИНИ ШAКЛЛAНТИРИШ
Аннотация
Мақолада таълим ўзга тилларда олиб бориладига мактаблар ва гуруҳларда ўқувчи-талабаларнинг ўзбек тилид тинглаб тушуниш кўникмасини шакллантириш, ушбу ти кўникмалари бўйича давлат таълим стандартларида белгиланга талаблар, уларни бажаришда дуч келинаётган муаммолар, уларн бартараф этиш йўллари ҳақида фикр юритилган. Давлат таъли стандартларида фақат бошланғич таълимдагина тинглаб тушунишг оид талаблар белгиланганлиги, ўзбек тили дарсларида эшитиш орқали тўғри талаффузни ўргатишга жиддий эътибор қаратмаслик бу кўникмани шакллантириш устида давомли иш олиб бормасли оқибатида талаффуз хатолари ўқувчилар нутқида мустаҳкамланиб ҳатто юқори таълим босқичларида ҳам сақланаётганлиги қай этилган. Таълим ўзга тилларда олиб бориладиган мактаблар в гуруҳларда ўқувчи-талабалар контингентининг ҳар хиллиги, би гуруҳда турли тузилишли ва генетик келиб чиқиши турлича бўлга тил вакиллари ўқиши туфайли уларда она тили интерференциясин бартараф этиш учун товушларни қиёслаб ўргатишда муайя қийинчиликларни юзага келтириши, иккинчи томондан, теварак атрофдаги тил муҳитида турли шеваларда гапирувчиларнинг салби таъсири кучлилиги, ҳатто шевалар элементлари ўқитувчила нутқида ҳам сезилиб туриши ўқувчи-талабаларда ўзбекча жонл нутқни эшитиш асосида тушуниш ва нутқий бирликларни тўғр талаффуз қилишни шакллантириш имкониятларини чегарала қўяётгани ҳақида мулоҳазалар баён этилган. Шулардан кели чиққан ҳолда ўзбек тилини ўқитишда тинглаб тушуниш кўникмасини шакллантиришга кўпроқ эътибор қаратиш, дар жараёнида шартли нутқий вазиятлар яратиш, табиий нутқи вазиятлардан, эшитиш машқларидан самарали фойдаланиш йўллар тавсия этилган.
Перевод пока недоступен