ALPHABET AND SPELLING REFORMS IN UZBEKISTAN IN THE SOVIET PERIOD (20th YEARS OF THE 20TH CENTURY)

<strong>А</strong><strong>bstract</strong> This article examines the efforts of Turkestan intellectuals in the 1920s to reform the alphabet and spelling, and later to convert the writing in Uzbekistan to the Latin alphabet. As a result of these processes, the contradictions between the Uzbek intelligentsia were assessed. In particular, the members of the "Chigatay Gurungi" headed by Fitrat showed the work in the field of correction and implementation of the old alphabet and spelling of the Uzbek language based on the Arabic script. Attention was paid to the ideas of Turkestan nationalists to create a common language, a single script and literature for the Turkic peoples of Central Asia on the national-cultural front. The contradictions and disputes between the proponents of the middle spelling and the new orthographers on the issues of the alphabet, orthography, literary language were explained by the specific historical conditions of this period, the participation of groups in the socio-political processes in Turkestan. The policy of the Soviet regime in this regard and its purpose were also revealed. In general, the process of writing reform and change in Uzbekistan, its causes, essence and results were covered on the basis of primary sources. <strong>Özet</strong> Bu makalede, 1920'lerde Türkistanlı aydınların Özbekistan'da alfabeyi ve imlâyı ıslah etme ve ardından yazıyı Latin alfabesine dönüştürme çabaları ve Özbek aydınları arasındaki çelişkiler incelenmiştir. Özellikle Fıtrat başkanlığındaki "Çağatay Gürüngü" (Çağatay Meclisi) üyeleri, Özbek dilinin Arap alfabesine dayalı olarak yazımı ve eski alfabesinin düzeltilmesi ve uygulanması alanında çalışmalar yaptılar. Türkistan milliyetçilerinin milli-kültürel cephesinde Orta Asya Türk halkları için ortak bir dil, tek bir yazı ve edebiyat yaratılması fikrine dikkat çekildi. Bu dönemde eski imlanın devamını savunan ve reformlara karşı çıkan eski imlacılar, eski alfabe ve imlada biraz değişiklik yapılabileceğini belirten orta imlacılar ve radilak değişiklikleri dile getiren yeni imlacılar olmak üzere üç farklı zihniyet bulunmaktadır. Orta imla savunucuları ile yeni imlacılar arasında alfabe, imla, edebi dil konularında yaşanan anlaşmazlıklar; bu dönemin kendine özgü tarihsel koşulları, grupların Türkistan'daki sosyo-politik süreçlere katılımı, gerçeğe karşı tavırları ile açıklanabilir. Sovyet rejiminin bu konudaki politikası ve amacı yeni imlacılarla örtüşmektedir. Çalışmamızda genel olarak, Özbekistan'da alfabe ve imladaki reformlar ve değişikliklerin nedenleri, özü ve sonuçları birincil kaynaklar temelinde ele alındı.

Перевод пока недоступен