ГАЗЕТА МАТНЛАРИДА НУТҚИЙ АКТЛАРНИНГ ИФОДАЛАНИШ УСУЛЛАРИ

Мақолада прагмалингвистиканинг марказий масалаларидан бири ҳисобланган нутқий акт назарияси ва унинг билвосита ифодаланиши газета матнлари мисолида таҳлил қилинган. Маълумки, нутқий акт муайян мақсадга йўналтирилган нутқий ҳаракат ҳисобланади. Газета матнларида муаллиф ўз мақсади ва коммуникатив нияти билан боғлиқ ҳолда нутқий фаолиятни баён этишнинг бевосита ёки билвосита нутқий тузилмасидан фойдаланади. Нутқий актлар назариясида сўзловчи томонидан танлаб олинган коммуникатив стратегиядан келиб чиқиб, бевосита нутқий актларга қарама-қарши қилиб қўйилган билвосита нутқий актлар марказий муаммолардан бири саналади. Газета матнларида муаллиф нутқий тежамлилик ва оммага таъсир кўрсатишнинг самарали усули сифатида ўз коммуникатив ниятини билвосита мулоқот тарзида ташкил этади. Билвосита нутқий актлар адресатга таъсир кўрсатишнинг самарали усули сифатида газета матнларида кўп учрайди. Билвосита нутқий актларда пропозиционал маъно эмас, балки иллокуция яширин ифодаланиши кузатилади. Сўзловчининг коммуникатив нияти имплицит ифода шаклида баён этилади. Матбуотда муаллиф аниқ мулоқот вазиятида ўз коммуникатив ниятига эришишда нутқий актларнинг баъзан бевосита (экплицит) усулидан фойдаланса, гоҳида билвосита (имплицит) ифодалаш орқали мулоқот самарадорлигини таъминлайди. Калит сўзлар: прагмалингвистика; нутқий акт; коммуникатив ният; иллокутив акт; пропозиционал маъно

Ҳали таржима қилинмаган