O‘RTA OSIYO QADIMGI AHOLISINING HAYOTINI TA’MINLASH TIZIMINITIKLASHDA BIOFAKTLAR
Аннотация
Jahondagi rivojlangan davlatlarda arxeologlar turli ko'rinishda bizgacha yetib kelgan kishilar faoliyatiningsaqlanib qolgan qoldiqlari yordamida o‘tmishdagi turmush tarzini qayta tiklashadi. Bu jarayonda yondashuvfanlararo bo‘lib, turli mutaxassislar - botanik, geolog, ekolog va zoologlaming malakasidan kelib chiqiladi.Qadimgi aholining hayotni ta’minlash tizimini o‘rganishda atrof-muhit bo‘yicha iqlim, hayvonlaming tarqalishi,o‘tmishdagi va bugungi flora, tuproq kabi ma’lumotlar muhimdir. 0 ‘simlik qoldiqlari esa flotatsiya usuli bilanqayta tiklangan yowoyi va madaniy o‘simlik turlari, quruq yerlarda yoki yonib ketgan holda topilgan chinakamurug‘lami o‘z ichiga oladi. Qadimgi kishilaming suyaklaridagi kollagenning barqaror uglerod izotoplariesa o'tmishdagi oziqlanish to‘g‘risida muhim bilimlami beradi. Shunday qilib, o‘tmishda yashagan kishilarjamoasida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va umuman o‘simliklaming roli borasidagi antropologik savollargayechim topishda o'simlik qoldiqlari bo‘lmish biofaktlar qo‘l keladi. Sovet va mustaqillik yillarida izlanuvchilar0 ‘rta Osiyo qishloq xo'jaligi o‘tmishini qayta tiklashda ko‘proq yozma, etnografik va arxeologik manbalargasuyanishgan. Zamonaviy asbob-uskunalar va texnikalar bilan jihozlangan laboratoriyalaming yo‘qligi,G‘arb davlatlari va AQSHdagi singari arxeologiya faniga tabiiy fanlaming eng so‘nggi yutuqlari deyarli jalbqilinmaganligi tufayli 0 ‘rta Osiyo qishloq xo‘jaligi o‘tmishini tiklashda biofaktlar asosiy manba sifatidako‘rilmagan. Shu kungacha barcha arxeobotanik izlanishlar chet ellik izlanuvchilar bilan birgalikda qilinganbo‘lsa-da, biroq haligacha 0 ‘rta Osiyoning mahalliy izlanuvchilari orasidan arxeobotanik mutaxassislar yetishibchiqmadi. Maqolada 0 ‘rta Osiyo bo'ylab bugungacha bajarilgan arxeobotanik izlanishlar va bu boradagi ayrimmuammolarga qisqacha sharh beriladi.