BULUTLI MA'LUMOTLAR BAZALARIDA MAXFIYLIKNI TA'MINLASHNING YANGI PARADIGMASI: TO'LIQ GOMOMORFIK SHIFRLASH (FHE) USULLARI VA ALGORITMLARI TAHLILI
Аннотация
Mazkur maqolada zamonaviy axborot xavfsizligining eng dolzarb muammolaridan biri — ishonchsiz bulutli muhitda (untrusted cloud environment) ma’lumotlarni qayta ishlash jarayonida maxfiylikni saqlash masalasi fundamental jihatdan tadqiq qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida ma’lumotlarni shifrlangan holatda tahlil qilish imkonini beruvchi To‘liq Gomomorfik Shifrlash (Fully Homomorphic Encryption - FHE) texnologiyasi tanlangan. Ish davomida Paillier, BFV (Brakerski-Fan-Vercauteren) va CKKS (Cheon-Kim-Kim-Song) kabi zamonaviy kriptografik sxemalarning matematik asoslari, ularning hisoblash murakkabligi va ma’lumotlar bazasi unumdorligiga (latency & throughput) ta’siri qiyosiy baholandi. Shuningdek, "Learning With Errors" (LWE) muammosi va Panjara nazariyasi (Lattice-based cryptography) asosida qurilgan algoritmlarning kvant kompyuterlariga chidamliligi (Post-Quantum Security) tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, FHE texnologiyasi ma’lumotlar sizib chiqish xavfini bartaraf etib, "Zero-Trust" modelini ta’minlasa-da, hisoblash resurslariga bo‘lgan talabni an’anaviy usullarga nisbatan 100-1000 barobarga oshiradi.