RAQAMLI TO'LOV TIZIMLARI XAVFSIZLIGINI TA'MINLASHDA DAVLAT INSTITUTSIONAL MEXANIZMLARINING ROLI
Аннотация
Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasida plastik kartalar va raqamli to'lov operatsiyalari xavfsizligini ta'minlovchi davlat institutsional mexanizmlarining samaradorligi xalqaro standartlar — PCI DSS v4.0, NIST CSF 2.0 va PSD2 bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Legal-Institutional Compliance Index (LICI) metodologiyasi asosida O'zbekiston uchun 1.83/3.0 kompozit indeks aniqlangan. Alazzam va boshqalar 2026-yildagi empirik parametrlariga (LFA → CT: β = −0.55, p < 0.001) asoslanib, joriy LICI darajasida taxminan 38% kibertahdidlarni kamaytirish salohiyati mavjudligi aniqlangan. Tahlil natijalari institutsional tizimning eng zaif bo'g'inlari sifatida koordinatsiya mexanizmlarining yetarli darajada institutsionallashmaganligi hamda PCI DSS sertifikatsiyasining cheklanganligini ko'rsatadi. Maqola CERT-CBU faoliyatini kuchaytirish, maxsus qonunchilikni takomillashtirish va tokenizatsiya standartlarini majburiy joriy etish bo'yicha ilmiy asoslangan siyosiy tavsiyalar bilan yakunlanadi.