NEVÂYÎ MESNEVİLERİNDE “KADAM” KAVRAMI: TASAVVUFÎ, EDEBÎ MEKÂN VE ZAMAN ANALİZİ
Litsenziya: cc-by-nc
Annotatsiya
Bu makale, Alî Şîr Nevâyî’nin mesnevilerinde “kadam” (adım) kavramının tasavvufî, felsefî ve edebî boyutlarını derinlemesine incelemektedir. Nevâyî’nin eserlerinde “kadam”, yalnızca fizikî hareketin sembolü değil, aynı zamanda manevî yükseliş, seyr u sülûk ve Hakikat yolculuğunun anahtar metaforudur. Nakşıbendiyye tarikatının temel prensiplerinden biri olan “nazar bar kadam”, sûfînin attığı her adımda kalb huzurunu koruması, nefsin isteklerinden uzak durması, dikkati daima maksada yöneltmesi ve ilahî şuurla hareket etmesini ifade eder. Bu yaklaşım, sûfînin hem dünyevî hem de uhrevî seyahatinde zaman, mekân ve hareketin içsel dönüşümle bütünleşmesini sağlar. Makale, Nevâyî’nin Ferhâd u Şîrîn, Leylî vü Mecnûn, Lisânü’t-Tayr, Seb‘a-yı Seyyâr ve Sedd-i İskenderî gibi mesnevilerinde kadam kavramının kronotopik, metaforik ve tasavvufî işlevlerini ortaya koymaktadır. Buralarda kadam, bazen iki adımlık yolun bin yıllık manevî mesafeyi ifade ettiği bir metafor hâline gelir; bazen de sâlikin fenâ ve bekâ makamlarına ulaşmasını simgeler. Makalede ayrıca bast-ı zaman ve tayy-ı zaman gibi tasavvufî kavramların edebî yansımaları incelenmiş, Nevâyî’nin sanatı ile Kur’ân’daki olağanüstü zaman-mekân tasvirleri arasındaki bağ vurgulanmıştır. Sonuç olarak Nevâyî’nin kadam merkezli yol ve yolculuk imgeleri, onun tasavvufî dünya görüşünü, manevî kemal anlayışını ve edebî ustalığını bir bütün olarak ortaya koymaktadır.
Hali tarjima qilinmagan