БОЛАЛАРДА ОРТОДОНТИК ДАВОЛАШГА ЭҲТИЁЖ ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШ

Резюме. Мавзунинг долзарблиги: Малоклузия болалар ва ўсмирлар орасида кенг тарқалган стоматологик муаммо бўлиб, унинг ортодонтик даволашга бўлган эҳтиёжини объектив баҳолаш соғлиқни сақлаш тизимини режалаштириш ва ресурсларни самарали тақсимлаш учун муҳим аҳамиятга эга . Ушбу илмий мақола болаларда ортодонтик даволашга эҳтиёж даражасини баҳолашнинг назарий асослари, амалдаги баҳолаш индекслари (хусусан, ИОТН ва ДАИ), ҳамда ушбу соҳадаги сўнгги тадқиқот натижаларини тизимли таҳлил қилишга бағишланган. Тадқиқот мақсади: Болалар ва ўсмирлар популятсиясида ортодонтик даволашга эҳтиёжни баҳолашнинг замонавий усуллари, уларнинг ишончлилиги ва амалий қўлланилишини ўрганиш, ҳамда турли халқаро тадқиқотлар натижаларини қиёсий таҳлил қилиш. Материал ва усуллар: Ушбу тадқиқот адабиётларни тизимли таҳлил қилиш асосида амалга оширилди. 2019-2026 йиллар оралиғида нашр этилган илмий манбалар, жумладан ПубМед, Сcопус ва бошқа халқаро маълумотлар базаларидаги мақолалар ўрганилди. Баҳолаш индекслари сифатида ИОТН (Индех оф Ортҳодонтиc Треатмент Неед) ва ДАИ (Дентал Аестҳетиc Индех) асосий эътибор марказида бўлди. Натижалар: Адабиётлар таҳлили шуни кўрсатдики, турли мамлакатларда болалар ва ўсмирлар орасида ортодонтик даволашга бўлган эҳтиёж сезиларли даражада фарқ қилади. Мўғулистон мактаб ўқувчилари орасида ўтказилган тадқиқотда малоклузия тарқалиши 84,5% ни ташкил этган бўлса, уларнинг учдан бир қисми ортодонтик даволашга муҳтож деб топилган . Ироқда ўтказилган тадқиқотда ИОТН-ДҲC бўйича 9,7% ўқувчилар даволашни қатъий талаб қиладиган оғир ҳолатлар сифатида баҳоланган . Испанияда 12 ёшли болаларнинг 20,9% да, 15 ёшли болаларнинг 12,7% да ортодонтик даволашга эҳтиёж аниқланган . Косоводаги тадқиқот эса турли этник гуруҳлар орасида ортодонтик даволашга бўлган эҳтиёжда сезиларли фарқлар мавжудлигини кўрсатган . Хулоса: Болаларда ортодонтик даволашга эҳтиёжни баҳолашда ИОТН ва ДАИ индекслари энг кенг қўлланиладиган ва ишончли воситалар ҳисобланади. Ушбу индекслар ёрдамида малоклузиянинг оғирлик даражаси ва даволаш зарурияти объектив равишда аниқланиши мумкин. Тадқиқот натижалари ортодонтик ёрдамни режалаштириш, профилактика дастурларини ишлаб чиқиш ва соғлиқни сақлаш сиёсатини такомиллаштириш учун муҳим илмий асос бўлиб хизмат қилади. Калит сўзлар: малоклузия, ортодонтик даволашга эҳтиёж, ИОТН, ДАИ, болалар стоматологияси, эпидемиология

Hali tarjima qilinmagan