MONITORING, TARMOQ CHEKLOVLARI VA INVERTORNING HIMOYA LOGIKASI ASOSIDA KICHIK QUVVATLI TARMOQQA ULANGAN QFESLARNING EKSPLUATATSION MAVJUDLIGINI SABABGA YO‘NALTIRILGAN BAHOLASH MODELI

Kirish. Maqolada past kuchlanishli taqsimlash tarmoqlari sharoitida ishlaydigan kichik quvvatli tarmoqqa ulangan quyosh fotoelektr stansiyalarining (QFES) ekspluatatsion barqarorligini sababga yo‘naltirilgan baholash modeli taklif etilgan. Tadqiqotning ilmiy g‘oyasi shundan iboratki, QFESning haqiqiy ishga tayyor emaslik holati yagona integral to‘xtab qolish sifatida emas, balki quyosh generatsiyasi, mahalliy yuklama, ulanish nuqtasi parametrlari, tarmoq cheklovlari hamda invertorning himoya logikasi o‘zaro ta’sirining natijasi sifatida qaraladi. Usul va materiallar. Gibrid fizik-statistik model ishlab chiqilgan bo‘lib, unda stansiya holati barqarorlik ko‘rsatkichi KD(t) bilan tavsiflanadi. Yillik barqarorlik KDyil, quyosh radiatsiyasi potensiali barqarorligi KDquy, tarmoqqa bog‘liq barqarorlik KDtar va uskunalarga bog‘liq barqarorlik KDob yagona hisoblash sxemasining xususiy hollari sifatida taqdim etilgan. Model 2024 yil davomida Navoiy viloyati Xatirchi tumanidagi 10 kVt quvvatli QFESning yillik monitoring ma’lumotlari asosida tadqiq qilingan. Natijalar. Umumiy davomiyligi 306,5 soat bo‘lgan 613 ta himoya maqsadidagi o‘chish qayd etildi; yillik barqarorlik 96,51%, 2900 soatlik quyosh radiatsiyasi bo‘yicha barqarorlik esa 89,43% ni tashkil etdi. 433 ta hodisa yoki 70,6% past kuchlanishli tarmoqdagi kuchlanishning oshib ketishi bilan bog‘liq ekanligi aniqlandi. KDkal (r) va KDquy (r) ning kuchlanish oshishi bo‘yicha o‘chishlarni kamaytirish ulushi r ga bog‘liqligi taklif etildi; ushbu guruhdagi hodisalarni 50-75% ga kamaytirish KDquy ni 93,16-95,03% gacha oshirishi ko‘rsatildi. Verifikatsiya ikki darajada amalga oshirildi: mahalliy – Xatirchi tumanidagi bir xil turdagi beshta QFESda va mintaqalararo – O‘zbekistonning turli hududlaridagi beshta 10 kV quvvatli stansiyada. Xulosa. Maqsadli funksiya, barqaror ekspluatatsiya uchun chegaraviy shartlar va ekspluatatsion energetik audit algoritmi shakllantirildi. Taklif etilgan yondashuv o‘chishlarni qayd etishdan mavjud emaslikning fizik sabablarini diagnostika qilishga va texnik asoslangan tadbirlarni tanlashga o‘tish imkonini beradi.

Hali tarjima qilinmagan