Asosiy kontentga oʻtish
Maqola

ҚИСИЛГАН ЧУРРАЛАРДА ЙЎҒОН ИЧАК ДЕВОРИНИНГ ИШЕМИК ШИКАСТЛАНИШЛАРИГА ЛОКАЛ ГИПОТЕРМИЯ ТАЪСИРИНИНГ ЭКСПЕРИМЕНТАЛ-МОРФОЛОГИК БАҲОСИ

Одил Комилович ХамдамовBukhara State Medical Institute named after Abu Ali ibn Sino, Bukhara,UzbekistanЖамшид Нормуротович МардоновRepublican Specialized Scientific and Practical Medical Center of Surgery named after Academician V. Vakhidov, Tashkent, UzbekistanR. A. SadykovRepublican Specialized Scientific and Practical Medical Center of Surgery named after Academician V. Vakhidov, Tashkent, Uzbekistan
2026
Ochiq kirishYashil

Litsenziya: cc-by

ABI

Annotatsiya

Резюме. Тадқиқот мақсади - тажриба шароитида қисилган чурра фонида ривожланган йўғон ичак ишемик шикастланишларининг морфологик динамикасини баҳолаш ҳамда локал гипотермиянинг ичак деворидаги яллиғланиш, микроциркулятор бузилишлар ва репаратив жараёнларга таъсирини аниқлаш. Материаллар ва усуллар. Тажриба 210–249 г вазндаги 84 та оқ зотсиз каламушда ўтказилди. Йўғон ичак тутилиши билан кечувчи қисилган чурра модели механик ҳалқасимон сиқиш орқали ҳосил қилинди. Экспериментал моделни стандартлаштириш жараёнида 3 суткалик қисилиш даври ичак деворида яққол ишемик-деструктив ўзгаришлар ривожланадиган критик муддат сифатида белгиланди. Тажриба гуруҳида қисилиш соҳаси локал гипотермияга олинди: совутиш 3–6 соат давомида амалга оширилиб, муҳит ҳарорати 22°С дан 13°С гача, ҳайвон қорин соҳасида эса 38°С дан 23°С гача пасайтирилди. Морфологик ўзгаришлар 1-, 3-, 7-, 14- ва 21-суткаларда баҳоланди. Гистологик препаратлар гематоксилин-эозин ва Ван-Гизон усулларида бўялди. Морфометрия ImageJ дастури ёрдамида амалга оширилди. Натижалар M±SD кўринишида ифодаланди, статистик аҳамият p<0,05 даражасида қабул қилинди. Натижалар. Локал гипотермия қўлланилганда операциядан кейинги дастлабки суткада шиллиқости қавати шиши, томирлар тўлақонлиги, крипта эпителийси дистрофияси ва десквамацияси назорат гуруҳига нисбатан кам ифодаланди. 3-суткада назорат гуруҳида яққол яллиғланиш инфильтрацияси, қон димланиши ва крипталар деструкцияси кузатилган бўлса, гипотермия фонида инфильтрация ўртача даражада бўлиб, эпителий регенерацияси ва микроциркуляциянинг барқарорлашуви қайд этилди. 7-суткада крипталар эпителийсининг тикланиши ва фаол васкуляризация, 14-суткада эса шиллиқ қават структурасининг деярли тўлиқ тикланиши кузатилди. Морфометрияда шиллиқости қавати қалинлиги 45,2±0,56 дан 37,3±0,35 мкм гача, қон томирлари диаметри 24,8±0,34 дан 20,5±0,15 мкм гача ва бириктирувчи тўқима улуши 15,7±0,14% дан 10,4±0,13% гача камайди. Бокалсимон ҳужайралар улуши 30,4±0,20% дан 40,3±0,16% гача, крипталарнинг ўртача узунлиги эса 18,6±0,15 дан 22,3±0,13 мкм гача ошди (барча ҳолатларда p<0,001). Хулоса. Локал назорат қилинадиган гипотермия қисилган чурра шароитида ишемияга учраган йўғон ичак деворида яллиғланиш ва шишни камайтиради, микроциркулятор бузилишларни чеклайди, крипта эпителийсининг регенерациясини тезлаштиради ҳамда ортиқча фиброзланишни сусайтиради. Олинган натижалар локал гипотермияни қисилган чурраларда ичак деворининг ишемик шикастланишини камайтиришга қаратилган патогенетик коррекция усули сифатида кўриб чиқиш имконини беради. Ключевые слова: қисилган чурра, йўғон ичак, ишемия, локал гипотермия, морфология, морфометрия, микроциркуляция, репарация, фиброз.

Hali tarjima qilinmagan

Identifikatorlar

Iqtiboslar va manbalar

0 ta iqtibos0 ta foydalanilgan manba