17. Yüzyıl Ankara’sında Kadın Giyim-Kuşamı Tereke Kayıtlarına Göre Sosyo-Kültürel Bir Okuma
Litsenziya: cc-by-nc
Annotatsiya
17. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu’nun hem idari hem de toplumsal dokusunda belirgin kırılmaların ve kamusal, sosyal, ekonomik ve kültürel alanları kapsayacak biçimde geniş kapsamlı dönüşümlerin yaşandığı bir dönem olarak dikkat çeker. Bu dönüşüm hattında yer alan şehirlerden biri, Anadolu’nun ortasında merkezi bir konumda yer alan ve çevresiyle etkileşim halinde olan Ankara’dır. Sof üretimiyle imparatorluk coğrafyasında kendine has bir yer edinen şehir, sadece ticari canlılığıyla değil, gündelik hayatın kültürel tezahürleriyle de dönemin nabzını tutmaktadır. Bu çalışmada, Ankara’nın kadın giyim-kuşamına dair izler, dönemin en güvenilir ilk el kaynakları arasında yer alan tereke kayıtlarının rehberliğinde sürülmektedir.Makalemizin konusunu oluşturan kadın giyimi, yalnızca bedeni örten bir pratikten ibaret olmayıp, toplumsal statünün, ekonomik gücün ve kültürel kimliğin görünür hâle geldiği bir alan veya semboller bütünü olarak tanımlanabilir. Kaynakların resmettiği 17. yüzyıl Ankara’sında, bir kadının bir giysi olmanın ötesinde seçtiği kumaşın cinsi, renk tercihi ya da giysisindeki süsleme detayı, moda tercihi gibi ayrıntılar çoğu zaman onun sosyal konumuna ve yaşam alanındaki statüsüne dair dikkate değer ipuçları barındırır. Çalışmada, bu görünür semboller üzerinden Ankara kadınlarının giyim tarzları çözümlenerek, bunların kumaş türleri, renk çeşitliliği, süsleme biçimleri ile dönemin kültürel arka planının değerlendirilmesi hedeflenmiştir.Tereke defterlerinde karşılaşılan gündelik eşya listeleri, bugün için sade görünen bir feracenin, bir başlığın veya bir kuşağın dönemin estetik dünyasında nasıl anlamlandırıldığını düşünmeye imkân tanımaktadır. Böylece, sıradan Osmanlı kadınlarının giyim-kuşamına ait parçalar bir araya getirilerek 17. yüzyıl Ankara kadınlarının silik ama sahici bir portresi çizilmeye çalışılmıştır. Bu yönüyle çalışma, hem Osmanlı giyim kültürünün maddi unsurlarını görünür kılmakta hem de dönemin Ankara’sına dair sosyal ve kültürel dokuyu daha yakından kavratmaktadır.Tereke kayıtları, Osmanlı sosyal ve iktisadi tarihi araştırmaları için hemen her zaman olduğu gibi burada da temel dayanak noktasını oluşturmaktadır. Kadınların giyimine dair bilgilerin büyük ölçüde bu defterlerden temin ediliyor oluşu, söz konusu kaynakların araştırma potansiyelini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, dönemin giyim unsurlarının daha geniş bir perspektiften kavranabilmesi amacıyla araştırma eserlerinden yararlanılmıştır. Böylelikle çalışma hem arşiv malzemesiyle hem de çağdaş araştırmalarla desteklenen bütüncül bir yaklaşımı benimsemektedir.
Hali tarjima qilinmagan