O'ZBEKISTONDA MOSH EKSPORTINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISH: RCA INDEKSI, QO'SHILGAN QIYMAT VA EKSPORT ZANJIRI TAHLILI
Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekiston mosh (Vigna radiata) eksportining raqobatbardoshligi uchta metodologik yondashuv— Balassa qiyosiy ustunlik indeksi (RCA), qo‘shilgan qiymat tahlili va eksport zanjiri tahlili — asosida chuquro‘rganiladi. Milliy statistika qo‘mitasining rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, 2021-yilda 128 ming tonna mosh eksport qilinib,102,5 million AQSH dollari tushum olingan; 2023-yilda eksport 28,4 foizga o‘sgan. Hisob-kitoblar asosida O‘zbekistonningmosh bo‘yicha RCA indeksi 1 dan sezilarli yuqori ekanligi aniqlangan, bu esa ushbu mahsulot bo‘yicha aniq qiyosiy ustunlikkaega ekanligini bildiradi. Biroq eksport zanjiri tahlili shuni ko‘rsatadiki, qo‘shilgan qiymatning asosiy qismi xomashyobosqichida qolib ketmoqda va qayta ishlangan mosh mahsulotlari ulushi esa minimal. Mavjud muammolarni bartaraf etishbo‘yicha qayta ishlash sanoatini rivojlantirish, eksport bozorlarini diversifikatsiyalash va sertifikatlash tizimini takomillashtirishyo‘nalishida amaliy tavsiyalar taqdim etiladi.