DAVLAT TIBBIYOT TASHKILOTLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARNING AXBOROT IMKONIYATLARI (EKONOMETRIK MODELLAR ORQALI BAHOLASH)
Annotatsiya
Davlat tibbiyot tashkilotlari moliyaviy hisobotlarining axborot imkoniyatlari ekonometrik modellar yordamidabaholangan. Empirik baza to‘rtta tibbiyot tashkilotining 2019–2025-yillardagi hisobot ma’lumotlari asosida shakllantirilib,28 ta obyekt–yil kuzatuvi hamda o‘nta tahliliy ko‘rsatkich bo‘yicha 280 ta hisoblanuvchanlik holatini qamrab oladi. Tadqiqotdoirasida to‘rtta model: hisoblanuvchanlik ehtimolining guruhlangan binomial logit modeli, eskirish darajasining chiziqlimodeli, ko‘rsatkichlarning yillik nisbiy o‘zgarishi modeli hamda artikulyatsiya qoldig‘ining uzilishli vaqt qatori modeli baholangan.Natijalarga ko‘ra, tahliliy ko‘rsatkichlarning 47,9 foizi amaldagi hisobot to‘plami asosida hisoblanadi, modelningMakfadden psevdo-determinatsiya koeffitsienti esa 0,289 ga teng. Hisoblanuvchanlikka ta’sir etuvchi eng kuchli omillardanbiri ko‘rsatkichning ikkita hisobot shakliga tayanishi bo‘lib, u hisoblanish ehtimolini o‘rtacha 23,7 foiz punktga pasaytiradi,statistik hisobotga tayanish esa ushbu ehtimolni 25,3 foiz punktga kamaytiradi. Model bashoratiga ko‘ra, ehtimol17,9–64,3 foiz oralig‘ida o‘zgaradi. 2024-yildagi hisobot shakllari tahriri tabiiy tajriba sifatida baholangan: artikulyatsiyaqoldig‘i 1,7982 foizdan 0,0006 foizgacha kamaygan, aniq permutatsion testning p-qiymati esa 0,0476 ni tashkil etgan.Ayni paytda ko‘rsatkichlarning yillik qiyoslanuvchanligi buzilmagani aniqlangan, ya’ni yaxshilanish qiyoslanuvchanlik hisobigaerishilmagan. Dispersiya dekompozitsiyasi ko‘rsatkichlar tarqoqligining asosiy qismi obyektlararo farqlar bilan izohlanishiniko‘rsatgan: obyekt effekti dispersiyaning 34–89 foizini tushuntiradi. Hisoblanuvchanlik va diagnostik quvvat indeksio‘rtasidagi korrelyatsiya 0,676 ga teng.