ОШҚОЗОН ВА ЎН ИККИ БАРМОҚЛИ ИЧАК ЯРА КАСАЛЛИГИНИНГ РИВОЖЛАНИШ ВА ҚАЙТАЛАНИШ ОМИЛЛАРИ

Резюме. Долзарблиги. Меъда ва ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги (ЯК) замонавий гастроэнтерологиянинг энг долзарб муаммоларидан бири бўлиб қолмоқда. Адбиётлар шарҳида турли ёш гуруҳларидаги беморларда меъда ва ўн икки бармоқли ичак яра хасталиги патогенезига замонавий қарашлар, шу жумладан Helicobacter pylori инфекциясининг аҳамияти муҳокама қилинади. Ёш ва кекса ёшдаги шахсларда яра хасталигининг патогенетик хусусиятлари ҳамда клиник-морфологик намоён бўлиши батафсил кўриб чиқилади. Тадқиқот мақсади. Турли ёш гуруҳларидаги беморларда меъда ва ўн икки бармоқли ичак яра хасталигининг ривожланиш ҳамда қайталаниш омилларини баҳолаш. Материал ва усуллар. Тадқиқот Навоий шаҳар кўп тармоқли марказий поликлиникасида 2024–2025 йилларда яра касаллиги ташхиси қўйилган 16 ёшдан 70 ёшгача ва ундан катта бўлган 219 нафар бемор (74 эркак, 145 аёл) ўртасида ўтказилди. Натижалар. Касаллик асосан 20 ёшдан 70 ёшгача бўлган фаол даврга тўғри келади. Ёш ва ўрта ёшдаги беморларда ЯК мавсумий хуружлар ва енгилроқ кечиш билан тавсифланса, кекса ёшдаги беморларда «кечки» яра хасталиги тез-тез қайталаниши ва йирик дефектлар ҳосил бўлиши билан кечади. Кекса беморларда анъанавий агрессия омиллари — гиперхлоргидрия ва Helicobacter pylori инфекциясининг роли пасайиб (44,4% ва 48,7%), гастродуоденал соҳанинг нейроэндокрин бошқарилиши бузилиши ва эпителиал ҳужайралар қайта тузилиши етакчи аҳамият касб этади. Хулоса. Яра хасталигининг кечиши ва патогенетик механизмлари ёшга ҳамда жинсга бевосита боғлиқ бўлиб, даволаш ва профилактика тактикасини индивидуаллаштиришни талаб этади. Калит сўзлар: меъда яра хасталиги, ўн икки бармоқли ичак яра хасталиги, ёш хусусиятлари, Helicobacter pylori, нейроэндокрин бошқарув, рецидив.

Hali tarjima qilinmagan