OBODONLASHTIRISH XIZMATLARI SUBYEKTLARIDA AN'ANAVIY KALKULYATSIYA USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya
Maqolada obodonlashtirish xizmatlari subyektlarida an'anaviy kalkulyatsiya usullarini xizmatlarning texnologik xususiyatlariga moslashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi xizmat turlari bo'yicha xarajatlarni jamlash, bilvosita xarajatlarni taqsimlash va normativ og'ishlarni nazorat qilishni birlashtiruvchi uslubiy yondashuvni ishlab chiqishdan iborat. Qiyosiy tahlil, guruhlash, iqtisodiy modellashtirish va shartli hisob-kitob usullaridan foydalanilgan. Buyurtmali va jarayonli kalkulyatsiya, normativ baholash hamda xarajatlarni tannarxga qamrab olish mezonlari o'zaro farqlangan. Beshta xizmat turi misolida 240 mln so'mlik bilvosita ishlab chiqarish xarajatlarini yagona ish haqi bazasi va uchta resurs bazasi orqali taqsimlash natijalari taqqoslangan. Shartli modelda sanitar tozalashga taqsimlangan xarajat 72 mln so'mdan 85 mln so'mga, ko'kalamzorlashtirishda esa 60 mln so'mdan 35 mln so'mga o'zgargan. Mazkur farq xarajatlar tejamini emas, ularning xizmatlar o'rtasida qayta taqsimlanishini ifodalaydi. Xizmat pasporti, resurslar hisobi, mavsumiy normativlar va oylik solishtirishni qamrab oluvchi tartib taklif etilgan. Natijalar metodik xususiyatga ega bo'lib, ularni amaliyotda baholash uchun korxonalarning birlamchi ma'lumotlari talab etiladi.