INVESTITSIYA LOYIHALARI QIYMATI VA MUDDATI MONITORINGINI O'ZLASHTIRILGAN QIYMAT USULI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya
Annotatsiya. Maqolada investitsiya loyihalari ijrosini monitoring qilishda an'anaviy “reja–fakt” byudjet nazoratining cheklovlari asoslanib, o'zlashtirilgan qiymatni boshqarish (earned value management, EVM) metodikasini buxgalteriya hisobi ma'lumotlari bilan integratsiyalash yo'nalishlari ishlab chiqilgan. Shartli 1 200,0 mln so'mlik axborot-raqamlashtirish loyihasi misolida 6-oy yakuniga ko'ra an'anaviy yondashuvdagi 30,0 mln so'mlik byudjet “tejami” haqidagi xulosa aslida 80,0 mln so'mlik byudjetdan ortiqcha sarf (CV = –80,0; CPI = 0,871) va 1,02 oylik muddat kechikishi (SPI = 0,831; SV(t) = –1,02 oy) ekanligi ko'rsatildi. Yakuniy qiymat prognozi (EAC) 1 280,0–1 532,1 mln so'm oralig'ida baholandi. Milliy amaliyotda EVM joriy etishdagi uchta to'siq aniqlanib, ish paketlari kesimida xarajatlarni kodlash, o'zlashtirilgan qiymatni o'lchashning diskret qoidalari va avans to'lovlarini hisobga olish tartibi bo'yicha takliflar ishlab chiqildi. Kalit so'zlar: loyiha boshqaruvi, investitsiya loyihalari monitoringi, o'zlashtirilgan qiymat (EVM), byudjet nazorati, CPI va SPI indekslari, o'zlashtirilgan jadval (Earned Schedule), yakuniy qiymatni prognozlash. Аннотация. В статье обоснованы ограничения традиционного бюджетного контроля «план–факт» при мониторинге инвестиционных проектов и предложены направления интеграции метода освоенного объема (earned value management, EVM) с данными бухгалтерского учета. На примере условного информационно-цифрового проекта стоимостью 1 200,0 млн сумов показано, что по итогам 6-го месяца вывод об «экономии» бюджета в 30,0 млн сумов при традиционном подходе в действительности означает перерасход 80,0 млн сумов (CV = –80,0; CPI = 0,871) и отставание от графика на 1,02 месяца (SPI = 0,831; SV(t) = –1,02 мес.). Прогноз стоимости по завершении (EAC) оценен в диапазоне 1 280,0–1 532,1 млн сумов. Выявлены три барьера внедрения EVM в национальной практике и разработаны предложения по кодированию затрат в разрезе пакетов работ, дискретным правилам измерения освоенного объема и учету авансовых платежей. Ключевые слова: управление проектами, мониторинг инвестиционных проектов, метод освоенного объема (EVM), контроль бюджета, индексы CPI и SPI, освоенный график (Earned Schedule), прогнозирование стоимости по завершении. Abstract. The article substantiates the limitations of traditional plan-versus-actual budget control in monitoring investment projects and proposes directions for integrating earned value management (EVM) with accounting data. Using a hypothetical digitalization project with a budget of UZS 1,200.0 million, the paper shows that a traditional conclusion of a UZS 30.0 million budget “saving” at month six actually corresponds to a UZS 80.0 million cost overrun (CV = –80.0; CPI = 0.871) and a 1.02-month schedule delay (SPI = 0.831; SV(t) = –1.02 months). The estimate at completion (EAC) ranges from UZS 1,280.0 million to UZS 1,532.1 million. Three barriers to EVM adoption in national practice are identified, and proposals are developed on cost coding by work package, discrete earned value measurement rules, and the treatment of advance payments. Keywords: project management, investment project monitoring, earned value management (EVM), cost control, CPI and SPI, earned schedule, estimate at completion.