LUGʻAT QAMROVINING MASHINA TARJIMASI SIFATIGA TAʼSIRI: AJRATIB QOʻYILGAN TOʻPLAMDA NAZORATLI “IDEAL LUGʻAT” TAJRIBASI
Litsenziya: cc-by-sa
Annotatsiya
Maqolada Kengayuvchi Kirish Tili (KKT) formalizmi asosidagi qoidaviy oʻzbekcha–inglizcha tarjima tizimida leksik qamrovning yakuniy sifatga taʼsirini ajratib oʻlchash metodikasi va natijalari bayon etiladi. Ishlab chiqishdan toʻliq mustaqil (held-out) 60 gaplik toʻplamda vaqtinchalik “ideal lugʻat” ustqatlami qoʻllanilib, soʻz darajasidagi aniqlik atoqli-otga sezgir oʻlchovda 90,49% dan 96,64% gacha (qatʼiy oʻlchovda 86,43% dan 92,31% gacha) koʻtarilgani, qoldiq leksik boʻshliq esa nolga tengligi koʻrsatiladi. Tajriba toʻliq bekor qilinish (rollback) protokoli — SHA-256 nazorati va bayt-aynan regressiya-darvozasi — bilan oʻtkazilgan boʻlib, meʼmorchilikning oldindan bashorat qilingan 95–98% yuqori chegarasini baholash toʻplamini sozlamasdan empirik tasdiqlaydi. Natija qoidaviy tizimlarning bashoratlanuvchanlik xususiyatini loyiha-niyatdan oʻlchangan xususiyatga aylantiradi: lugʻat toʻldirishning foydasi oldindan maʼlum, chegaralangan va takrorlanuvchandir.