KO'MIRNI GAZLASHTIRISH JARAYONIDA UGLEVODORODLAR SINTEZIGA MOS (H2 + CO) TARKIBLI SINTEZ-GAZ OLISH PARAMETRLARINI OPTIMALLASHTIRISH

Maqolada Angren qo'ng'ir ko'miri va Sharg'un toshko'mirini gazlashtirish orqali Fisher–Tropsh usulida uglevodorodlar sintezi uchun yaroqli tarkibdagi sintez-gaz olish texnologiyasini takomillashtirish natijalari keltirilgan. Ko'mirlar alohida hamda Sho'rtan gaz-kimyo majmuasining quyi molekulyar polietilen (QMPE) chiqindisi va smolasimon uglevodorod mahsuloti (TAR) bilan birgalikda 500–700 °C haroratda, 100:0 dan 50:50 gacha massa nisbatlarida termokimyoviy qayta ishlandi; gaz tarkibi gaz xromatografiyasi, qo'shimchalar tarkibi GC-MS usulida aniqlandi. Haroratning 500 dan 700 °C gacha oshirilishi H₂ va CO ulushini ko'paytirib, sof ko'mirlarda H₂/CO nisbatini 2,00–1,68 dan 1,70–1,48 gacha pasaytirishi ko'rsatildi. Vodorodga boy (H 11,2–13,4%) qo'shimchalarning 10–20% miqdorda kiritilishi H₂/CO nisbatini 1,84–2,18 oralig'iga, ya'ni uglevodorodlar sintezi uchun maqbul sohaga keltirdi, 700 °C da gaz chiqishi 45–47% ga yetdi. Qo'shimcha ulushi 40–50% ga oshirilganda gaz metanga boyib, quyi yonish issiqligi 5,7–6,7 dan 16,5–19,1 MJ/Nm³ gacha ortdi. Natijalar asosida «sintez» va «energetik» rejimlarga ega gazlashtirish, sovitish va tozalash sxemasi taklif etildi; tajriba-sanoat sinovlarida 1 kg ko'mirdan 1,5–2,0 m³ gaz olinib, energetik samaradorlik 70–75% ni, ishlab chiqarish rentabelligi 30,3% ni tashkil etdi.

Hali tarjima qilinmagan