O‘ZBEKISTONDA SHIA JAMOALARI AN’ANALARINING SHAKLLANISHI VA TRANSFORMATSIYASI
Litsenziya: cc-by-nc
Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekiston hududida istiqomat qiluvchi shia jamoalarining o‘ziga xos urf-odatlari, an’analari va diniy-marosimiy hayoti tizimli hamda atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotda mazkur an’analarning tarixiy shakllanish bosqichlari, konfessional rivojlanish qonuniyatlari va zamonaviy davrdagi transformatsiya jarayonlari sotsiomadaniy kontekstda yoritib berilgan. Maqolaning o‘ziga xos jihati shundaki, unda mamlakatimizdagi eng yirik ikki tarixiy markaz – Samarqand va Buxoro shia jamoalarining etnomadaniy hamda marosimiy hayoti ilk bor qiyosiy- vaziyatli o‘rganilgan bo‘lib, ularning o‘xshash va farqli jihatlari ilmiy asoslab berilgan. Ayniqsa, O‘zbekiston shia jamoalari hayotida markaziy o‘rin tutuvchi «Ashuro» motam marosimining o‘tkazilishi, uning kompozitsion tuzilishi va mahalliy (o‘zbekona hamda tojikona) madaniyat ta’ sirida qanday lokal xususiyatlarga ega bo‘lgani chuqur tahlil ostiga olingan. Muallif bevosita dala-etnografik tadqiqotlari, so‘rovnomalar va jonli kuzatuvlar natijalariga tayangan holda, jamoaning ichki submadaniyatiga xos bo‘lgan «Ashuro», «Shome g‘aribon» kabi diniy-motam marosimlari bilan bir qatorda, oilaviy-maishiy hayot bilan bog‘liq «qoshchinon», «xinobandon», «gahvora bandon» hamda xalqona e’tiqod tizimiga oid «Bibi mushkulkushod» kabi marosimlarning o‘tkazilish dinamikasini yoritadi. Maqola yakunida shia jamoalari madaniy merosining O‘zbekistondagi millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik muhitidagi o‘rni hamda ijtimoiy integratsiya masalalari bo‘yicha ilmiy xulosalar ilgari surilgan.
Hali tarjima qilinmagan