INNOVATSION EKOTIZIMNING TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI RAQOBATBARDOSHLIGI VA IQTISODIY SAMARADORLIGIGA TA'SIRI
Annotatsiya
Ushbu maqolada innovatsion ekotizimning tadbirkorlik subyektlari raqobatbardoshligi va iqtisodiy samaradorligiga ta'sirini izohlovchi nazariy asoslar tizimlashtirilgan. Tadqiqotda oltita konseptual yondashuv — Porterning klaster va raqobatbardosh ustunlik nazariyasi, Murning biznes-ekotizim nazariyasi, Adnerning innovatsion ekotizim (value blueprint) nazariyasi, Uch spiral modeli, Isenberg va Stamning tadbirkorlik ekotizimi nazariyasi hamda platforma ekotizimi nazariyasi — tahlil darajasi (firma, klaster yoki milliy/mintaqaviy tizim) va raqobatbardoshlikka ta'sir etuvchi asosiy mexanizm bo'yicha tasniflangan. Konseptual tahlil StartupBlink Global Startup Ecosystem Index hamda IT Park Uzbekistan'ning 2023–2026-yillarga oid ma'lumotlari bilan asoslangan. Natijalar aglomeratsiya samaralari sezilarli bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi: Markaziy Osiyo ikki yarim yil ichida 81 foizga o'sib, dunyodagi eng tez rivojlanayotgan startap submintaqasiga aylangan, bu ko'rsatkich Janubiy Osiyoda 27,5 foizni, Sharqiy Yevropada esa 13 foizni tashkil etgan. O'zbekiston Global Startup Ecosystem Index reytingida 2023-yildagi 111-o'rindan 2026-yilda 79-o'ringa ko'tarilgan va StartupBlink tomonidan "2026-yil davlati" sifatida e'tirof etilgan. Ushbu holat akselerator infratuzilmasi, soliq imtiyozlari hamda universitet–sanoat–davlat aloqalarini o'z ichiga olgan muvofiqlashtirilgan ekotizimni rivojlantirish katta hajmdagi ITTKI budjetlarisiz ham tadbirkorlik raqobatbardoshligini kuchaytirishi mumkinligini ko'rsatadi. Umuman, natijalar raqobatbardoshlik nafaqat alohida firmalarning innovatsion faolligi, balki ularni o'rab turgan innovatsion ekotizimning rivojlanganligi va o'zaro muvofiqligi bilan ham shakllanishini ko'rsatadi.