Asosiy kontentga oʻtish
Maqola

O'ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA MUAMMOLI KREDITLAR DINAMIKASINI TAHLIL QILISH VA ULARNI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Bunyod MaqsudovToshkent davlat iqtisodiyot universiteti, PhD, katta o'qituvchi, Bank ishi kafedrasi
2026uz
ABI

Annotatsiya

Maqolada 2020–2025-yillarda O‘zbekiston tijorat banklarida muammoli kreditlar (NPL) dinamikasi tahlil qilinib, ularni boshqarishni takomillashtirish yo‘llari taklif etiladi. Tadqiqot tavsiflovchi xarakterga ega bo‘lib, u O‘zbekiston Markaziy banki ma’lumotlari asosida jamlangan bank sektorining yillik ko‘rsatkichlarini, 2026-yil yanvar holatiga 14 ta yirik bank bo‘yicha taqqoslashni, davlat va xususiy banklarni solishtirishni, shuningdek makroiqtisodiy o‘zgaruvchilar bilan NPL ulushi o‘rtasidagi korrelyatsion tahlilni o‘z ichiga oladi. Foydalanilgan ma’lumotlarga ko‘ra, sektor bo‘yicha NPL ulushi 2020-yildagi 5,4 foizdan 2025-yilga kelib 3,0 foizgacha kamaygan, biroq NPLning mutlaq hajmi 14,1 trln so‘mdan 18,1 trln so‘mgacha oshgan. Bank darajasida NPL ulushi 0,8 foizdan 5,7 foizgacha o‘zgarib turadi; tanlanmadagi davlat banklarida kredit portfeli bo‘yicha tortilgan ulush taxminan 3,2 foizni, xususiy banklarda esa taxminan 2,5 foizni tashkil etadi. Makroiqtisodiy o‘zgaruvchilar bilan NPL ulushi o‘rtasidagi korrelyatsiya koeffitsiyentlari kutilgan ishoraga ega bo‘lsa-da, olti yillik kuzatuv asosida statistik jihatdan ahamiyatli emas va faqat umumiy tendensiyani ko‘rsatishi mumkin. Maqolada shu jihat alohida ta’kidlanadiki, ulushning pasayishi muammoli aktivlar kamayganidan emas, balki kreditlarning tez o‘sishidan ham kelib chiqishi mumkin. Shu asosda sun’iy intellektga asoslangan kredit skoringini joriy etish, tarmoq konsentratsiyasini kamaytirish, garovni mustaqil baholash, ixtisoslashgan aktivlarni boshqarish kompaniyalarini tashkil etish, davlat banklarini bosqichma-bosqich xususiylashtirish va stress-testlash tizimini takomillashtirish tavsiya etiladi. Nashrdan oldin ayrim ma’lumotlarning birlamchi manbalar asosida qo‘shimcha tasdiqlanishi lozim.

Identifikatorlar

Iqtiboslar va manbalar