ZARAFSHON VOHASI CHAKANDAZORLARIDA IKKI QANOTLILAR (DIPTERA) FAUNASI VA RHAGOLETIS BATAVA HERING, 1958 NING MEVALARNI ZARARLASH DARAJASI
Litsenziya: cc-by
Annotatsiya
Maqolada Zarafshon vohasi chakandazorlarida (Hippophae rhamnoides L.) ikki qanotlilar (Diptera) turkumi vakillarining tur tarkibi, trofik guruhlari hamda asosiy karpofag — chakanda mevaxo‘r pashshasi Rhagoletis batava Hering, 1958 ning mevalarni zararlash darajasi va fenologiyasi bayon etilgan. 2022–2026-yillarda daryo bo‘ylab 880–500 m balandliklar oralig‘ida joylashtirilgan 12 ta doimiy kuzatuv nuqtasida olib borilgan tadqiqotlar natijasida turkumga mansub 5 ta takson qayd etildi; shundan 3 tasi chakanda bilan trofik bog‘langan, 2 tasi biotop hamrohi hisoblanadi. 2024–2025-yillarda tahlil qilingan 3290 ta mevaning 1940 tasi (59,0%) R. batava lichinkalari bilan zararlangan. Yillar o‘rtasidagi farq statistik jihatdan ishonchli (χ² = 87,0; p < 0,001). Mahalliy sharoitga kalibrlangan samarali harorat yig‘indisi modeli ishlab chiqilib, 380 m balandlik farqi rivojlanish bosqichlarini 15–16 kunga siljitishi aniqlandi.