GENERATIV SUN'IY INTELLEKTNING OLIY TA'LIM TIZIMIGA TA'SIRI: IMKONIYATLAR VA MUAMMOLAR
Litsenziya: cc-by
Annotatsiya
Mazkur maqolada generativ sun’iy intellektning oliy ta’lim tizimiga ta’siri, uning ta’lim jarayonidagi imkoniyatlari, mavjud muammolari va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Generativ sun’iy intellekt, xususan, katta til modellari asosida ishlaydigan ChatGPT kabi vositalarning ommalashuvi oliy ta’limda o‘qitish, o‘rganish, baholash, ilmiy tadqiqot, akademik yozuv va ta’limni boshqarish jarayonlarini qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda. Maqolada mavjud ilmiy adabiyotlar tahlili asosida generativ sun’iy intellektning individual ta’lim, tezkor fikr-mulohaza, ta’lim resurslarini yaratish, talabalar faolligini oshirish, o‘qituvchi mehnatini optimallashtirish va ilmiy faoliyatni qo‘llab-quvvatlash kabi imkoniyatlari yoritilgan. Shu bilan birga, akademik halollik, plagiat, noto‘g‘ri yoki uydirma ma’lumotlar, algoritmik xolislik, ma’lumotlar maxfiyligi, raqamli tengsizlik, haddan tashqari texnologik bog‘liqlik va tanqidiy fikrlashning susayishi kabi muammolar ham tahlil qilingan. Tadqiqotda adabiyotlarni qiyosiy-tahliliy o‘rganish metodidan foydalanilib, generativ sun’iy intellektning talaba, o‘qituvchi va oliy ta’lim muassasasi darajasidagi ta’siri tizimlashtirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, generativ sun’iy intellektni taqiqlashdan ko‘ra, uni pedagogik maqsadlar, akademik halollik, inson nazorati va sun’iy intellekt savodxonligi bilan uyg‘unlashtirish samaraliroq yondashuv hisoblanadi. Maqolada oliy ta’lim muassasalari uchun generativ sun’iy intellektdan foydalanish siyosatini ishlab chiqish, o‘qituvchilar va talabalar SI kompetensiyalarini rivojlantirish, baholash tizimini takomillashtirish va ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.