Asosiy kontentga oʻtish
Maqola

BIOTSENOZ VA AGROTSENOZLARDA KECHADIGAN SIMBIOTIK MUNOSABATLARDA TUPROQ ALGOTSENOZLARINING AHAMIYATI

Onarxan Khusanovabiologiya fanlari doktori (DSc), dotsent, Namangan davlat pedagogika instituti, Tabiiy fanlar kafedrasi
2026uz
ABI

Annotatsiya

Maqolada biotsenoz va agrotsenozlarda tuproq algotsenozlarining mikroorganizmlar, o‘simliklar va tuproq muhiti bilan o‘zaro ta’siri, moddalar aylanishidagi funksional o‘rni hamda tuproq unumdorligi bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning empirik asosini Farg‘ona vodiysining turli landshaft-mintaqalaridan olingan tuproq namunalari bo‘yicha taqdim etilgan mikrobiologik va agrokimyoviy ma’lumotlar tashkil etdi. Materiallarda ammonifikatorlar miqdori 1 g tuproqda 10⁶–10⁸ KHB/g, oligonitrofillar 10⁴– 10⁷ KHB/g, mikromitsetlar 10³–10⁵ KHB/g oralig‘ida qayd etilgan; ayrim namunalarda aktinomitsetlar aniqlanmagan, kaliy mobilizatsiyalovchi hamda erkin yashovchi azot fiksatsiyalovchi bakteriyalar esa qo‘llanilgan usul va sharoitlarda aniqlanmagan. Tuproq suvo‘tlari fotosintez, organik uglerod manbai yaratish, tuproq yuzasini biologik qoplash va mikrobiotsenozlar tarkibiga ta’sir etish orqali ekotizim funksiyalarini qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Shu bilan birga, siyanobakteriyalarning azot fiksatsiyasi faqat tegishli fiziologik xususiyatga ega turlarga xosligi, suvo‘tlar va mikoriza o‘rtasidagi aloqa esa ko‘pincha bilvosita ekotizim ta’siri ekanligi alohida ta’kidlanadi. Maqolada tuproq harorati, sho‘rlanish, gumus, fosfor va kaliy bilan ta’minlanganlik hamda antropogen yuklamaning ehtimoliy ta’siri muhokama qilinib, algotsenozlarni tuproq holatini baholash va agroekologik boshqaruvda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Identifikatorlar

Iqtiboslar va manbalar