O‘ZBEK–INGLIZ PARALLEL KORPUSIDA TARJIMA TRANSFORMATSIYALARI VA MOSLASHTIRISH XATOLARINI FARQLASH

Dolzarblik. Parallel korpusda bir-biriga yaqin ko‘ringan gaplar har doim ham mazmunan muvofiq bo‘lmaydi; ayni paytda grammatik tuzilishi farqli segmentlar bir xil axborotni yetkazishi mumkin. Maqsad. O‘zbek–ingliz gap juftliklarida tarjima transformatsiyasi, mazmuniy tafovut va noto‘g‘ri moslashtirishni farqlashning tekshiriladigan mezonlarini belgilash. Metodlar. UzEnParC loyihasiga oid ilmiy ishlar va xalqaro adabiyotlar qiyoslandi; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-saytidagi o‘zbekcha hamda inglizcha xabardan tanlangan ikki tabiiy gap juftligi predikat, ishtirokchilar, miqdor, zamon va harakat holati bo‘yicha tahlil qilindi. Qo‘shimcha ravishda muallif tuzgan nazorat misollaridan foydalanildi. Natijalar. Shakliy o‘zgarishni xato deb baholamasdan, moslashtirish holati, mazmuniy muvofiqlik va transformatsiya turini alohida qayd etuvchi annotatsiya tartibi ishlab chiqildi. Birinchi tabiiy juftlikda miqdor va o‘lchov birligi saqlangani, ikkinchisida esa tegishli gaplar bog‘lanishi saqlangan holda harakatning amalga oshish holati farqlanishi aniqlandi. Xulosa. Taklif etilgan mezonlar muharrir va annotator qarorlarini izchil asoslash uchun xizmat qiladi; ularning barqarorligi katta tanlanmada mustaqil sinovdan o‘tkazilishi lozim. Nazorat misollarini haqiqiy korpus dalillaridan ajratish hamda har bir tahririy qaror uchun qayta tekshiriladigan izoh yozish zarurati alohida asoslanadi.

Hali tarjima qilinmagan