TRANSLINGVIZMNING KOGNITIV JIHATLARI
Annotatsiya
Annotatsiya Mazkur maqolada translingvizmning kognitiv jihatlari zamonaviy kognitiv va psixolingvistik nazariya nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda bir nechta til resurslarining dinamik o‘zaro ta’siri sharoitida nutqni idrok etish va ishlab chiqarish jarayonlariga alohida e’tibor qaratiladi. Til tizimlarining o‘zaro ta’siri, kodlarni almashtirish, interferensiya hamda til birliklarining kognitiv faollashuvi mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, translingvizmning bilingval va polilingval shaxsda diqqat, ishchi xotira, kognitiv moslashuvchanlik hamda ijro etuvchi funksiyalarni tashkil etishdagi roli tahlil qilinadi. Til tanlovining kommunikativ kontekst, so‘zlovchining kommunikativ maqsadi va til tajribasi bilan bog‘liqligi ham yoritiladi. Mavjud ilmiy yondashuvlarni nazariy umumlashtirish asosida translingvizm alohida til tizimlarining oddiy birikmasi sifatida emas, balki yagona kognitiv-kommunikativ makonda til resurslarining integratsiyalashuviga asoslangan murakkab jarayon sifatida talqin qilinadi. Tadqiqot translingvizmning kognitiv mexanizmlarini kompleks va fanlararo yondashuv asosida o‘rganish zarurligini ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: translingvizm, kognitiv jarayonlar, psixolingvistika, tillararo o‘zaro ta’sir, kodlarni almashtirish, interferensiya, diqqat, ishchi xotira, kognitiv moslashuvchanlik, ijro etuvchi funksiyalar. Cognitive Aspects of Bilingualism Abstract This article examines the cognitive aspects of translingualism from the perspective of contemporary cognitive and psycholinguistic theory. Particular attention is given to speech perception and production in contexts involving the dynamic interaction of multiple linguistic resources. The study analyzes mechanisms of language interaction, code-switching, interference, and the cognitive activation of linguistic units. It also considers the role of translingualism in attention, working memory, cognitive flexibility, and executive functions among bilingual and multilingual individuals. The relationship between language choice, communicative context, speakers’ intentions, and individual language experience is also explored. Based on a theoretical synthesis of existing scholarly approaches, translingualism is conceptualized not as the mechanical coexistence of separate language systems, but as a complex process of integrating linguistic resources within a unified cognitive and communicative space. The study emphasizes the need for a comprehensive interdisciplinary approach to investigating the cognitive mechanisms underlying translingual practices. Keywords: translingualism, cognitive processes, psycholinguistics, language interaction, code-switching, interference, attention, working memory, cognitive flexibility, executive functions.
Hali tarjima qilinmagan