MILLIY MEHNAT MOBILLIGI KOʻRSATKICHLARINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI: MEHNAT BOZORI BARQARORLIGI VA INSON KAPITALIDAN SAMARALI FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
Annotatsiya
Maqolada milliy mehnat mobilligi koʻrsatkichlarini baholashning zamonaviy yondashuvlari hamda Oʻzbekistonda mehnat bozori barqarorligini oshirish va inson kapitalidan samarali foydalanish istiqbollari tadqiq etilgan. 2023–2025-yillar tahlili bandlar soni 14,0 mln kishidan 14,9 mln kishiga oshganini, ishsizlik darajasi 6,8 foizdan 4,8 foizga, hududlar ishsizlik darajalarining variatsiya koeffitsiyenti esa 7,6 foizdan 6,0 foizga pasayganini koʻrsatdi, bu hududiy mehnat bozorlarining yaqinlashuvidan dalolat beradi. Bandlar tarkibida qishloq xoʻjaligi ulushi 23,9 foizdan 21,0 foizga qisqargan, ikki yildagi tarkibiy oʻzgarishlar indeksi 6,9 foiz punktni tashkil etgan, xalqaro pul oʻtkazmalari esa 11,4 mlrd dollardan 18,9 mlrd dollarga (YaIMning qariyb 13 foizi) oshgan. Fazoviy, tarmoq, maqom, tashqi va malaka tarkibiy qismlarini oʻz ichiga olgan milliy mehnat mobilligi koʻrsatkichlari tizimi hamda mehnat bozori barqarorligini oshirish choralari taklif etilgan. EN The article examines modern approaches to assessing national labour mobility indicators and the prospects for improving labour market stability and the efficient use of human capital in Uzbekistan. An analysis of 2023–2025 shows that employment rose from 14.0 to 14.9 million people, the unemployment rate fell from 6.8% to 4.8%, and the coefficient of variation of regional unemployment rates declined from 7.6% to 6.0%, indicating convergence of regional labour markets. The share of agriculture in employment decreased from 23.9% to 21.0%, the structural change index amounted to 6.9 percentage points over two years, and international money transfers rose from USD 11.4 billion to USD 18.9 billion (about 13% of GDP). A system of national labour mobility indicators comprising spatial, sectoral, status, external and skills components is proposed, together with measures to strengthen labour market stability. RU В статье рассматриваются современные подходы к оценке показателей национальной трудовой мобильности и перспективы повышения устойчивости рынка труда и эффективного использования человеческого капитала в Узбекистане. Анализ за 2023–2025 годы показал, что численность занятых выросла с 14,0 до 14,9 млн человек, уровень безработицы снизился с 6,8 до 4,8%, а коэффициент вариации региональных уровней безработицы - с 7,6 до 6,0%, что свидетельствует о сближении региональных рынков труда. Доля сельского хозяйства в занятости сократилась с 23,9 до 21,0%, индекс структурных сдвигов составил 6,9 п.п. за два года, а объём международных денежных переводов вырос с 11,4 до 18,9 млрд долларов (около 13% ВВП). Предложена система показателей национальной трудовой мобильности, включающая пространственную, отраслевую, статусную, внешнюю и квалификационную составляющие, а также меры по повышению устойчивости рынка труда.