Asosiy kontentga oʻtish
Maqola

O‘ZBEK MULOQOT XULQIDA KECHIRIMLILIKNING IJTIMOIY MAQOM VA MUNOSABAT MASOFASIGA KO‘RA VOQELANISHI

Sherozbek Siddiqjonovich Mo‘minovFargʻona davlat universiteti, tilshunoslik kafedrasi
2026
ABI

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek muloqot xulqida kechirimlilikning ijtimoiy maqom va munosabat masofasiga ko‘ra voqelanish xususiyatlari lingvopragmatik, sotsiolingvistik hamda lingvomadaniy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Kechirim so‘rash va kechirim bildirish nutqiy aktlarining kommunikativ vazifalari, ularning suhbatdoshlarning ijtimoiy mavqeyi, yoshi, kasbiy maqomi, o‘zaro yaqinlik darajasi va muloqot vaziyatiga bog‘liq holda namoyon bo‘lish mexanizmlari yoritiladi. Tadqiqotda o‘zbek tilidagi «kechirasiz», «uzr», «uzr so‘rayman», «aybga buyurmaysiz», «ma’zur tutasiz», «xafa bo‘lmang» kabi birliklarning pragmatik imkoniyatlari hamda ularning rasmiy va norasmiy muloqotdagi qo‘llanish xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, kechirimlilikning milliy mentalitet, hurmat, andisha, hayo, kattalarga ehtirom va ijtimoiy hamjihatlik kabi qadriyatlar bilan o‘zaro aloqadorligi asoslanadi. Tahlil natijasida kechirim nutqiy aktining shakllanishida ijtimoiy maqom va kommunikativ masofa muhim pragmatik omillar ekanligi ko‘rsatiladi. Maqolada keltirilgan dialoglar lingvopragmatik tahlil uchun tuzilgan namunalar bo‘lib, empirik so‘rov natijalari sifatida talqin qilinmaydi.

Hali tarjima qilinmagan

Identifikatorlar

Iqtiboslar va manbalar