OʻZBEK TILI MATNLARIDA SEMANTIK MUNOSABATLARNI ANIQLASHNING GIBRID MATEMATIK MODELI VA ALGORITMI
Litsenziya: cc-by
Annotatsiya
Oʻzbek tili matnlarida soʻz tartibi, affiksal shakllar va kontekst almashinuvi tokenlar oʻrtasidagi semantik aloqalarni yagona qoidalar asosida aniqlashni qiyinlashtiradi. Mavjud yondashuvlarda aksiomatik belgilar bilan vektorli oʻxshashlikni birlashtirish va qaror chegarasining barqarorligini formal asoslash masalasi yetarlicha aniqlashtirilmagan. Taklif etilgan gibrid model aksiomatik-deduktiv usul, teorema-isbot tuzilmasi va iteratsion hisoblashga tayangan holda har bir token juftligiga belgi hamda vektorli baho biriktiradi. Maksimal baho yagona boʻlganda semantik sinf bir qiymatli tanlanadi. Nazariy tahlilda algoritmning vaqt murakkabligi O(n) ekani, qaror chegarasidagi maksimal xatolik 1,2 foizdan oshmasligi va iteratsion jarayonning barqarorligi isbotlandi. Natijalar gibrid baholashning qoidaviy va sonli komponentlarini yagona matematik mezonga keltirishini koʻrsatadi. Modelni keyingi bosqichda nazoratlanmagan klasterlashtirish, PCA va oʻz-diqqat mexanizmi asosidagi vektorli tasvirlash bilan kengaytirish tavsiya etiladi.