INGLIZ TILIDAN O‘ZBEK TILIGA O‘ZLASHGAN KOLLOKATSIYALAR: O‘ZLASHISH YO‘LLARI VA ME’YORIY MAQOMI
Litsenziya: cc-by
Annotatsiya
Ushbu ishda inglizcha namuna asosida shakllangan o‘zbekcha turg‘un birikmalar ko‘rib chiqiladi. Kuzatish uchun olti soha (iqtisodiyot, siyosat, axborot texnologiyalari, ta’lim, sport, OAV) matnlaridan 50 ta birikma yig‘ildi. Shulardan 44 tasi o‘zlashishning to‘rt usuliga to‘g‘ri keldi: 13 tasi to‘liq kalka, 9 tasi moslashgan kalka, 12 tasi yarim kalka, 10 tasi to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘zlashma. Qolgan 6 tasi til me’yori bilan interferensiya orasidagi oraliq holatlardir. Kuzatishlar shuni ko‘rsatdiki, ingliz tilidan so‘z tanlash usuli qabul qilinadi, birikmaning grammatik tuzilishi esa o‘zbek tili qoidalariga bo‘ysunadi. Tayanch so‘z (baza) osonlik bilan o‘tadi; unga birikuvchi so‘z (kollokat) esa har doim ham o‘tmaydi va aksar hollarda o‘zbek tilida mavjud qatordan olinadi. Bunday birikmalarning me’yorga munosabatini to‘rt bosqichda baholash taklif qilinadi.