YEVROPA MAMLAKATLARIDA INFLYATSIYAGA QARSHI KURASHNING PUL-KREDIT MEXANIZMLARI
Litsenziya: cc-by
Annotatsiya
2019–2026 yillarda Yevropa markaziy banklari inflyatsiyaga qarshi kurashda asosiy stavka, balans hisobotini qisqartirish, likvidlikni boshqarish va kommunikatsiya vositalaridan keng foydalandi. Yevropa Markaziy banki (ECB) depozit stavkasini 2022-yil iyulidan 2023-yil sentyabrigacha 450 baza punktiga oshirib, −0,50 foizdan 4,00 foizgacha yetkazdi, Angliya banki Bank Rate stavkasini 0,25 foizdan 5,25 foizgacha ko‘tardi, Vengriya, Polsha va Chexiya banklari ham ikki xonali foiz yoki 6,75–7,00 foiz stavkalarga o‘tdi. Natijada yevrozonada yillik o‘rtacha inflyatsiya 2022-yildagi 8,4 foizdan 2025-yilda 2,1 foizgacha pasaydi. 2026-yilda energetika shoki inflyatsiyani yana 3,8 foizgacha (sentyabr) ko‘tardi va ECB stavkani iyun hamda sentyabr oylarida 2,50 foizgacha oshirdi. Maqolada tanlangan Yevropa mamlakatlarining pul-kredit mexanizmlari yillar kesimida solishtirilib, ularning samaradorligi, xarajatlari va O‘zbekiston uchun xulosalari ko‘rsatiladi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, 2021–2022 yillarda stavkalarning kech ko‘tarilishi inflyatsiyani jilovlash uchun keyinchalik juda tez va katta qat’iylashuvni talab qildi; balans hisobotini qisqartirish esa asosiy vosita emas, balki stavka siyosatini to‘ldiruvchi kanal bo‘lib qoldi.