INGLIZ VA O‘ZBEK BADIIY TARJIMASIDA REFERENSIYA VA EPISTEMIK NUQTAYI NAZARNI BAHOLASH
Annotatsiya
Maqolada ingliz tilidan o‘zbek tiliga badiiy tarjimada olmoshlar referensiyasi, egalik munosabati, inkor doirasi va epistemik nuqtayi nazarni tekshirishga mo‘ljallangan sifat tahlili ishlab chiqiladi. Maqsad grammatik ravonlikni voqea ishtirokchilari va hikoyachi bilimining to‘g‘ri ifodalanishidan ajratadigan mezonlarni aniqlashdir. Tadqiqot maqsadli adabiyotlar sharhi, chog‘ishtirma tahlil va kontekstga asoslangan muqobil tarjimalar talqiniga tayanadi. Material sifatida dissertatsiyadagi muammoli vaziyatlardan rivojlantirilgan sakkizta mualliflik misoli qo‘llanadi. Natijada tarjima qarorini manba ifodasi, kontekst dalili, o‘zbekcha muqobil va narrativ oqibat bilan bog‘laydigan tahlil ketma-ketligi taklif etiladi. Tahlil jinsni bildirmaydigan «u» olmoshi, egalik qo‘shimchalari, «ekan» shakli va miqdoriy inkorning alohida tekshiruv talab qilishini ko‘rsatadi. Ushbu birliklar shaklan kichik bo‘lsa ham, bajaruvchi shaxsni, axborotning manbasini yoki voqeaning yuz berganlik shartini o‘zgartirishi mumkin. Ilmiy yangilik referensial hamda epistemik siljishni yagona umumiy sifat bahosida yo‘qotmasdan, alohida matniy dalillar orqali tavsiflashdan iborat. Ish muayyan sun’iy intellekt tizimining ustunligini o‘lchamaydi; ishlab chiqilgan mezonlar qayd etilgan mashina tarjimasi, inson tarjimasi va keyingi tahrirni bir xil sharoitda o‘rganishga tatbiq etilishi mumkin.