O'zbek va ingliz tillarida kollokatsiyalarni chegaradosh birliklardan farqlashning ko'p mezonli tizimi
Annotatsiya
Maqolada o'zbek tilshunosligidagi xususiy birikuvchili birikma kollokatsiyaning ishchi muqobili sifatida olinib, uni erkin so'z birikmasi, ibora, qo'shma so'z va tarkibli termindan farqlash muammosi tadqiq etilgan. Material o'zbek va ingliz tillaridagi to'qqiz autentik qo'llanish hamda to'qqiz diagnostik nazorat birligidan tuzilgan maqsadli kontrastiv tanlanmani qamrab oladi. Birliklar kontekstual ma'no, sintaktik segmentlanuvchanlik, baza komponentining semantik mustaqilligi, paradigmatik tanlanishning cheklanganligi, nominativ-morfologik yaxlitlik va terminologik definitsiya mezonlari asosida tahlil qilindi. Natijalar barcha chegaralar uchun yagona belgi mavjud emasligini ko'rsatdi. Erkin birikma bilan chegarada leksik tanlanish, ibora bilan chegarada kompozitsionlik va baza mustaqilligi, qo'shma so'z bilan chegarada nominativ yaxlitlik, termin bilan chegarada esa sohaviy-definitsion maqom yetakchi mezondir. Chegaraviy holatlarni dominant profil va ichki-tashqi qatlam asosida belgilovchi ketma-ket model taklif etildi.