OʻZBEK FILOLOGIK TERMINOLOGIYASIDA -IZM QOʻSHIMCHASINING ETIMOLOGIK VA MORFOLOGIK TAHLILI
Annotatsiya
Ushbu maqolada “-izm” qoʻshimchasining oʻzbek filologik terminologiyasidagi etimologik manbalari, morfologik shakllanishi, lingvistik funksiyasi hamda semantik jihatlari keng koʻlamda tahlil qilingan. “-izm” affiksining qadimgi yunoncha “-ismos”, lotincha “-ismus”, fransuzcha “-isme” shakllari orqali boshqa tillarga, jumladan rus va undan oʻzbek tiliga oʻtgan evolyutsion yoʻli izohlangan. Maqolada rus va ingliz manbalariga tayangan holda ushbu qoʻshimchaning ot, sifat va baʼzan feʼl asosidan yasalgan terminlarni shakllantirishdagi roli yoritiladi. Shuningdek, transliteratsiya yoʻli orqali oʻzbek tiliga oʻzlashgan ilmiy, adabiy, falsafiy va stilistik terminlarning shakl va mazmun jihatidan milliy tilga moslashganligi koʻrsatiladi. Statistik tahlil asosida adabiyotshunoslik va tilshunoslik sohalariga oid jami 47 ta “-izm” qoʻshimchali terminlar aniqlanib, ularning kelib chiqish manbalari (lotin, yunon, fransuz, rus va b.), semantik guruhlari (adabiy oqimlar, til hodisalari, stilistik birliklar) boʻyicha taqsimoti jadval va grafiklar bilan koʻrsatilgan.