MARKAZGA INTILMA KUCH. ISHQALANISH KUCHLARI VA UNI VUJUDGA KELTIRUVCHI SABABLAR
Annotatsiya
Ushbu maqolada aylanma harakat dinamikasining markaziy tushunchalaridan biri - markazga intilma kuch (sentripetal kuch)ning fizik mohiyati, uning kinematik asosi bo‘lgan markazga intilma tezlanish (a_c) keltirib chiqarilishi va turli real tizimlarda qanday “manba kuch”lar hisobidan vujudga kelishi ilmiy-metodik jihatdan bayon etiladi. Shuningdek, ishqalanish kuchlarining (tinch, sirpanish, dumalash) tabiati, ularning paydo bo‘lish sabablari (mikronotekslik, adgeziya, deformatsiya, “plujing” effekti), klassik Kulon-Amontona qonuniyatlari va ularning qo‘llanish chegaralari tahlil qilinadi. Amaliy misollar sifatida burilishda avtomobil harakati, “vertikal devor” attraksioni, sentrifuga, remen-shkiv uzatmalari hamda podshipnik/moylash tizimlarida ishqalanishning roli formulalar asosida tushuntiriladi. Maqola ta’lim jarayonida nazariyani amaliyot bilan bog‘lashga xizmat qiladi.